Related Posts
Henk Vermeer is blij. Na lang aandringen eindelijk actie. Nederlandse huishoudens moeten niet opdraaien voor de transportkosten waarmee commerciële producenten hun stroom over de grens verkopen. Wij betalen het net. Zij incasseren de winst. Daar heeft hij gelijk in.
Noem het geen kentering. Er wordt één lekkage gedicht, terwijl niemand de hoofdkraan dichtdraait.
De rekening anders verdelen is geen energiebeleid
Natuurlijk is het krankzinnig dat de kleine verbruiker meebetaalt aan de snelweg waarover de handelaar zijn megawatttjes naar Duitsland rijdt. Dat had jaren geleden gekeerd moeten worden. Dat Vermeer daarvoor heeft moeten duwen, zegt alles over Den Haag.
Maar energiebedrijven zijn geen filantropen. Wat je hun aan verplichtingen oplegt, slaan ze 1-op-1 door. Naar huishoudens. Naar glastuinbouw. Naar de bakker die ’s ochtends ovens aanzet. Vooral stroom wordt bij kou verschrikkelijk duur. Want dan waait het vaak niet zoals de brochure belooft, de zon doet niks, en er blijft gas over. Kolencentrales moeten sluiten. Van D66. Alsof een winter zich iets aantrekt van een coalitieakkoord. Verdeel de transportrekening anders. Prima. Verander daarna het energiebeleid. Anders schuif je alleen de factuur van de ene post naar de andere.
Eerst de put dicht. Nu de voorraad te duur
Het kabinet wil dat energiebedrijven zelf de seizoens-gasopslagen vullen. De overheid beperkt zich tot een strategische reserve voor noodsituaties. Norg en Grijpskerk worden nu nog door de staat gevuld. Via Energie Beheer Nederland. Met verlies. Omdat de gasprijs door het afsluiten van de Perzische Golf nu hoger ligt dan de prijs voor komende winter. Opslaan loont commercieel niet. Dus doet de overheid het. Bijna een miljard subsidie. Betaald door de gebruikers van het gasnet.
Vulgraad: ooit 80 procent. Nu 64. Als het aan het kabinet ligt, verdwijnen de Europese vulplichten voor seizoensopslag helemaal. Overleg met de EU. Overleg met de Kamer. Hoe groot de noodvoorraad moet zijn, weet nog niemand. Hoe meer zekerheid, hoe duurder. Een olievoorraad voor drie maanden hebben we. Een gasvoorraad die een koude winter zonder leveringen overleeft, kost miljarden.
En dat gas in Nederlandse cavernes mag je niet eens voor jezelf houden. EU. Het stroomt ook naar de buurman. Nederland heeft door het Groningse verleden relatief grote opslagen. De Europese regel kijkt naar capaciteit, niet naar wintervraag. Wij slaan dus onevenredig veel op. Pogingen om anderen te laten meebetalen leverden niks op. Verrassing.
Van energieproducent naar afhankelijke afnemer
Onze gasopslagen zijn ontworpen voor een wereld die niet meer bestaat. Toen stroomde het gas via pijpen uit Nederland, Noorwegen en Rusland: goedkoop inkopen in de zomer, teren op de voorraad in de winter. Nu vaart lng over de wereldzeeën en bepaalt een mondiale markt de prijs. GasTerra zegt daarom: stop met denken volgens het oude seizoensmodel en bestel bij kou extra tankers. Gasunie redeneert precies andersom: vul de bergingen en leg namens de overheid een flinke noodvoorraad aan.
Beide kunnen gelijk hebben tot het moment waarop het misgaat. Niet een normale koude winter. Wel: een pijp naar Noorwegen die het begeeft. Of een Amerikaanse president die besluit dat Europees lng geen prioriteit meer heeft. Dan is elke vorm van opslag op termijn te klein. En het Groningenveld, de enige binnenlandse noodkraan van formaat, is definitief afgesloten. Met de handtekening van hetzelfde politieke kamp eronder.
Eerst de eigen productie sluiten. Dan miljarden uitgeven om andermans gas in andermans voordeel op te slaan. Dan ontdekken dat dat te duur is. Dan de plicht bij Essent, Eneco, Vattenfall en 47 kleinere leveranciers leggen. Een deel fysiek in Nederland, naar Oostenrijks model. De rest mag de markt uitzoeken.
Dat is geen daadkracht. Dat is de staat die zich terugtrekt uit een puinhoop die het zelf heeft gecreëerd, en hoopt dat de factuur minder opvalt als het via het energiebedrijf binnenkomt.
Vermeer heeft een punt. Jetten bestuurt het systeem
Transportkosten van export niet meer bij de huishoudens. Terecht. Leveranciers laten meebetalen aan wintergas. Verdedigbaar, als je weigert zelf te produceren. Het diepere probleem blijft staan. Nederland heeft een peperduur, weergevoelig, importafhankelijk systeem opgetuigd. Intermitterende stroom. Gas als sluitpost. Kolen eruit. Gronings gas eraf. Netkosten omhoog. Subsidies om de bergingen te vullen die Brussel ons dwingt te vullen voor een markt die tot de buurlanden reikt.
Wie dat systeem in stand houdt en alleen de rekening herschikt, verandert niks aan de winteravond waarop het kwik zakt en de prijs explodeert. Dan is er geen “groene groei”. Dan is er een gascentrale die draait voor een land dat zijn eigen brandstofvoorraad niet op orde heeft.
Vermeer mag dit een begin van actie noemen. Dat is het, als je de lat op de grond legt. Wie kou, industrie en een kookplaat serieus neemt, stopt niet bij de transportfactuur van de export. Die heropent de vraag die D66 heeft dichtgetimmerd. Waar komt de stroom vandaan als het niet waait. Wie vult de put als de tanker wegblijft. En waarom betaalt de Nederlander nog steeds de rekening van een transitie die vooral op papier stabiel is.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.