Dilan Yeşilgöz zei het vrijdagavond in Café Kockelmann zo terloops dat het bijna beleefd klonk. Een begrotingsakkoord over links? „In theorie kan het.” Ook „op onderdelen”. Alsof ze het weerbericht voorleest. Alsof VVD-kiezers geen geheugen hebben.
Dit is de draai waarvan je wist dat die zou komen. Niet omdat de inhoud ineens veranderde. Omdat de stoel in het kabinet belangrijker is dan de belofte waarmee de stem werd binnengehaald.
„Nooit met Pro” gold tot het kabinet begon te kraken
Veel VVD-stemmers zijn op de valreep over de streep getrokken met één zin: nooit met Pro. Nooit met Jesse Klaver. Nooit met de fusiepartij van GroenLinks en PvdA die zichzelf nu Progressief Nederland noemt. Die zin was geen voetnoot. Dat was de belofte.
Nu zit Yeşilgöz als vicepremier en defensieminister in het kabinet-Jetten. Het brede akkoord van „minstens honderd zetels” komt tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen geen centimeter dichterbij. Links eist een kant. Rechts eist een kant. En de VVD-leider houdt de achterdeur alvast open: als BBB niet meewerkt, is over links „in theorie” ook mogelijk.
Theorie. Dat woord is in Den Haag nooit onschuldig. Theorie is de opstap naar praktijk. Theorie is hoe je een belofte laat sterven zonder hem officieel te begraven.
Het kartelkabinet tekent zich af
Kijk naar de peilingen en je ziet waarom deze zin nu valt. Pro is de grootste. D66, VVD en CDA zakken. Volt hangt erbij. Tel Pro, D66, VVD, CDA en Volt bij elkaar en je krijgt het doemscenario dat in de wandelgangen rondzingt: een kartelkabinet van de oude macht, aangevuld met nog meer Brussel. Geen keerpunt. Een verbreding van dezelfde koers.
Ja21 en SGP eisen dat het kabinet een kant kiest. Pro eist dat bezuinigingen van tafel gaan. Yeşilgöz wil nog niet zeggen welke VVD-paradepaardjes overboord mogen. Natuurlijk niet. Eerst de tafel. Dan de prijs. Daarna het persbericht dat „het land vooruithelpt”.
Op sociale zekerheid is volgens haar al een „grote handreiking” gedaan door bezuinigingen grotendeels te parkeren. Pro vindt dat nog niet genoeg. Alles van tafel, anders geen steun. En de VVD zegt: in theorie mogelijk.
Vertaald: de onderhandeling begint niet bij VVD-principes. Die begint bij de vraag hoe Yeşilgöz langer in het zadel blijft.
Dit is geen bestuurlijke souplesse. Dit is verraad van de achterban
Een partij die Pro uitsloot en nu een akkoord met Klaver openhoudt, vraagt haar kiezers om te vergeten waarom ze überhaupt VVD stemden. Lagere lasten. Minder overheid. Geen links meerderheidskabinet via de achterdeur van een begrotingsdeal.
Wie dit „verantwoordelijkheid nemen” noemt, heeft het woord leeggezogen. Verantwoordelijkheid nemen is niet: beloven nooit met Pro te gaan en daarna uitleggen dat een deelakkoord iets heel anders is. Verantwoordelijkheid nemen is rekening houden met de kiezer die je op de valreep binnenhaalde.
Het einde van de VVD begint niet met een congres. Het begint met dit soort zinnen. Eerst „nooit”. Dan „in theorie”. Dan „op onderdelen”. Dan zit je aan tafel met de partij die je campagne nog als onmogelijk afschilderde.
Yeşilgöz bewaart de beweegruimte voor de onderhandelingstafel. Dat klinkt bestuurlijk. Het is vooral handig. Want wat je niet hardop noemt, hoef je nog niet te verdedigen. Tot het te laat is.
Afzetten of slikken
VVD-stemmers hebben nu een simpele keuze. Of ze slikken dat „nooit met Pro” een campagnezin was. Of ze roepen hun partijleider terug voordat de theorie praktijk wordt.
Want als de achterban dit laat lopen, is de volgende stap voorspelbaar. Eerst een begrotingsakkoord. Dan „op onderdelen”. Dan het argument dat nieuwe verkiezingen het land niet helpen. En ergens in die mist ontstaat het kabinet waarvan je hoopt dat het bij een peiling blijft: Pro, D66, VVD, CDA, Volt.
Inktzwart. Niet omdat de VVD een nieuwe kleur kiest, maar omdat ze haar eigen kleur ineens irrelevant verklaart.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.