Premier Jetten (of wie er ook maar aan het roer staat in dit kabinet) en de ambtelijke droomfabriek presenteren al jaren grootse plannen: honderdduizend woningen per jaar, tien nieuwe steden, de woningnood eindelijk oplossen. Drie opeenvolgende kabinetten hebben het als heilig doel gesteld. En wat blijkt uit de laatste cijfers van ABF Research? Het piekt misschien één keer in 2027, en daarna zakt het weer in als een plumpudding. Realisme 1, politieke hype 0.
Volgend jaar komt het aantal nieuwe woningen uit op zo’n 91.000. In 2027 halen we dan eindelijk die magische 100.000. Voor het eerst sinds de jaren negentig. Hoera. Maar daarna? Volgens ABF dreigt een nieuwe daling naar rond de 87.000 per jaar. Redenen genoeg: gestegen rente, economische onzekerheid, bouwkosten die de pan uit rijzen, personeelstekort, stikstofregels, netcongestie… noem het maar op. Investeerders en bouwers denken drie keer na voordat ze een schop in de grond steken. En wie kan het ze kwalijk nemen?
De woningnood lost zich zo in ieder geval niet op voor 2039. Jaren later dan al die mooie ambtelijke plaatjes ons voorspiegelden. En dat terwijl de bevolkingsgroei vooral uit migratie komt, aantallen die van jaar tot jaar flink fluctueren. Hoe plan je dan in hemelsnaam decennia vooruit? ABF geeft zelf toe dat het koffiedik kijken is.
Politieke werkelijkheid versus papieren werkelijkheid
Dit is het klassieke patroon. Kabinet na kabinet kondigt met veel tromgeroffel aan dat “de woningcrisis” nú wordt aangepakt. Er worden rapporten geschreven, doelen gesteld, persconferenties gehouden. En telkens botsen de mooie getallen op de harde realiteit: te duur, te veel regels, te weinig capaciteit, te veel onzekerheid. De bouwvergunningen lopen nu al terug. Dat is geen toeval, dat is voorspelbaar.
De “tien nieuwe steden” klinken mooi op een PowerPoint, maar als de rente oploopt en de economie hapert, blijven de kranen stilstaan. En ondertussen groeit de wachtlijst, blijven jonge mensen bij papa en mama wonen of betalen ze woekerhuren voor een studiootje. De middenklasse en werkende Nederlanders betalen de prijs, zoals altijd.
Dit is geen pech. Dit is het resultaat van decennia beleid waarin ambities groter zijn dan uitvoeringskracht. Stikstof, klimaatdoelen, migratie, netbeheerders die het niet aankunnen… het stapelt zich op. En telkens als het tegenzit, komt er weer een nieuw rapport dat “waarschuwt” voor wat iedereen met een beetje gezond verstand allang zag aankomen.
Conclusie? Verwacht geen wonderen. Die 100.000 in 2027 is een eenmalige opleving, geen trendbreuk. De woningnood blijft een structureel probleem zolang Den Haag blijft doen alsof papier en PowerPoint de werkelijkheid bepalen. Realistisch zijn betekent hier: stop met de sprookjes over nieuwe steden en grote aantallen, en begin met het weghalen van de blokkades die échte bouw in de weg staan.
Tot die tijd: veel succes met je zoektocht naar betaalbare woonruimte. En houd de rapporten van ABF maar in de gaten die vertellen tenminste nog iets dichter de waarheid dan de persberichten uit Den Haag.