Nederland heeft het vuldoel voor de gasvoorraad gehaald. Hoera! De vlag kan uit en het kabinet kan zichzelf op de borst kloppen. Er is alleen één detail: het oorspronkelijke doel was niet haalbaar, dus werd het verlaagd. Van 80 naar 64 procent. En kijk eens aan: geslaagd! BBB-Kamerlid Henk Vermeer zag meteen de mogelijkheden voor zijn schooltijd. RR ziet vooral kansen voor de inkomstenbelasting.
Vroeger moest je minimaal een 5,5 halen. Wie een 4,8 haalde, moest harder leren of een herkansing maken. Nu heeft de overheid een creatievere oplossing. Haal je de norm niet? Dan verander je de norm. Dat is wat er met de gasvoorraad gebeurde. Het oorspronkelijke streven lag op ongeveer 80 procent. In augustus stond de vulgraad op 45 procent. Het kabinet koos voor een verlaagd Europees doel van 64 procent. Dat is bereikt. Energiebeheer Nederland meldde het goede nieuws. De oorspronkelijke ambitie is bij het grofvuil gezet. De zesjescultuur is ingeruild voor de vijfjescultuur. En dat vijfje wordt gevierd als prestatie.
Henk Vermeer schreef op X: „Deze aanpak had mij op school ook een hoop werk kunnen besparen.” Precies. Stel dat we dit vroeger hadden gehad. Een 4 voor wiskunde? Verlaag de norm naar 3,5. Zes van de tien goed? Dan is zes voortaan het maximum. Iedereen slaagt. De inspectie meldt spectaculaire verbetering. Zonder dat iemand beter heeft leren rekenen. Bestuurlijke creativiteit van hoog niveau.
De gasmarkt staat onder druk. Internationale spanningen en hoge prijzen maakten vullen duurder. De Europese Commissie riep op tot lagere doelen. Het kabinet zegt dat de huidige voorraad voldoende is voor een gemiddelde winter. Gas komt ook binnen via pijpleidingen, vloeibaar gas en eigen productie. Maar Gasunie wees erop dat het oorspronkelijke hogere doel was gebaseerd op de koudste winter van de afgelopen dertig jaar. De buffer tegen een uitzonderlijk koude winter is kleiner. Het kabinet mag uitleggen waarom de eerdere doelstelling niet meer haalbaar was. Maar presenteer het bereiken van een verlaagde norm niet als het waarmaken van de oorspronkelijke ambitie. Dat is geen overwinning. Dat is een beleidswijziging.
Als het kabinet bij gas zo gemakkelijk de economische werkelijkheid volgt, waarom is die soepelheid zo moeilijk bij stikstof? Boeren, bouwers en ondernemers lopen al jaren tegen regels, berekeningen en vergunningproblemen aan. Een groot deel van het beleid draait om berekende depositie. Voorstellen om grenzen of rekenmethoden te herzien, maken het debat meteen ingewikkelder. Er is een juridisch verschil. Europese natuurwetgeving is geen vuldoel. Maar de politiek moet onderzoeken welke keuzes binnen die kaders wél mogelijk zijn. Waarom bij gas wel de werkelijkheid, en bij stikstof zo moeizaam? Die vraag verdient een antwoord. Niet iedere norm is hetzelfde. Maar iedere norm verdient een eerlijke onderbouwing.
Nu het kabinet de kunst van het verlagen onder de knie heeft, een suggestie. Kunnen we dit ook op de inkomstenbelasting toepassen? Ik had 10.000 euro moeten betalen, maar dat is niet haalbaar. Verlaag mijn doel naar 6.400 euro. Zodra ik betaal, verschijnt op Mijn Belastingdienst: „Gefeliciteerd! Uw belastingdoel is voor 100 procent behaald!” De Belastingdienst stuurt geen aanmaningen meer. De minister meldt dat de belastingmoraal nog nooit zo hoog was. Iedereen voldoet aan zijn aangepaste doelstelling. Ik vermoed dat de overheid bij het innen plotseling minder enthousiast is. Dan is de norm weer de norm. De burger moet presteren. De overheid mag bijstellen.
Een verstandig bestuur mag doelen herzien wanneer de feiten daarom vragen. Maar het moet daar eerlijk over zijn. Zeg dat de oorspronkelijke ambitie niet is gehaald. Leg uit waarom. Benoem de voordelen en de risico’s. Een lager doel halen is niet hetzelfde als het oorspronkelijke doel halen. Nederland gaat de winter in met een voorraad die voldoet aan de verlaagde eis. Geruststellend. Maar geen reden om te vergeten dat de lat hoger lag. Henk Vermeer heeft gelijk: deze methode had ons op school een hoop werk bespaard. En ik wacht op de volgende brief van de Belastingdienst. Als de overheid haar doelstellingen mag verlagen om te slagen, wil ik voortaan ook mijn eigen belastingtarief bepalen.
Steun Realistische Reflecties
Wilt u dat Realistische Reflecties blijft groeien als onafhankelijk platform voor scherpe columns, analyses en geluiden die elders te weinig ruimte krijgen? Steun ons dan met een donatie. Iedere bijdrage, groot of klein, helpt ons om onafhankelijk te blijven, nieuwe schrijvers een podium te bieden en ons bereik verder uit te bouwen. Samen houden we het vrije en kritische geluid levend. Doneren kan via deze link.