Terwijl Donald Trump aankondigt dat hij Erdogan “erg gelukkig” gaat maken tijdens de NAVO-top in Ankara, gaan de alarmbellen af in Jeruzalem en Athene. Israël en Griekenland zijn allesbehalve blij met de mogelijke verkoop van F-35 stealthjagers aan Turkije ter waarde van honderden miljoenen dollars. En terecht. Want Recep Tayyip Erdogan is geen betrouwbare NAVO-partner, hij is een neo-Ottomaanse Islamist die zijn eigen agenda drijft en een regelrechte bedreiging vormt voor de stabiliteit in de regio.
De feiten liggen er: Trump informeerde het Congres al over de levering van Amerikaanse motoren voor het Turkse KAAN-vijfde generatie gevechtsvliegtuig. De grote vraag is of de weg ook wordt vrijgemaakt voor de terugkeer van Turkije in het F-35-programma. Ankara werd in 2019 keihard uit het programma gegooid na de aankoop van Russische S-400-systemen, een directe bedreiging voor de gevoelige Amerikaanse technologie. Nu lijkt Trump dat allemaal te willen vergeten in ruil voor… ja, voor wat eigenlijk? “Geluk” bij Erdogan?
Israël en Griekenland hebben consequent gewaarschuwd dat zo’n deal hun technologische voorsprong ondermijnt en het regionale machtsevenwicht op zijn kop zet. Griekenland heeft zelf F-35’s besteld, Israël vliegt met een unieke, door hen aangepaste versie die al operationeel is ingezet boven Libanon, Syrië en Iran. Die voorsprong geef je niet cadeau aan een land dat constant provocaties uitvoert in de Egeïsche Zee, Cyprus bedreigt en Hamas steunt.
Erdogan dreigt openlijk: “Israëls agressie vormt een bedreiging voor de hele wereld en moet worden gestopt.” Dit is dezelfde man die vorig jaar Griekenland fel liet lobbyen bij Frankrijk om de verkoop van geavanceerde Meteor-raketten tegen te houden. Dit is dezelfde man die Turkije laat meedraaien als speler in Libië, Syrië en de Kaukasus, terwijl hij ondertussen de Moslimbroederschap en radicale elementen koestert. Turkije wordt niet voor niets “het nieuwe Iran” genoemd. Het verschil? Het zit nog in de NAVO en profiteert van westerse technologie.
Dit is geen gewone geopolitieke deal. Dit is kortzichtigheid met potentieel catastrofale gevolgen. Trump heeft gelijk dat Europa meer moet betalen voor zijn eigen verdediging en dat de NAVO hervormd moet worden. Maar het bewapenen van een onbetrouwbare Islamist als Erdogan met de modernste stealthjagers is geen “America First”, het is een cadeau aan een speler die de hele regio onveiliger maakt. Israël, dat dagelijks vecht voor zijn bestaan, en Griekenland, dat de zuidflank van Europa bewaakt, zien het gevaar haarscherp. Hun “alert”-status is meer dan begrijpelijk.
Realisme betekent niet dat je je ogen sluit voor de dreiging uit Ankara. Erdogan speelt al jaren een dubbelspel: lid van de NAVO, vriend van Poetin en beschermheer van Hamas. Een land dat F-35’s krijgt, krijgt ook de mogelijkheid om die technologie te delen of te laten compromitteren, precies waar Washington in 2019 zo bang voor was.
Nederland en de rest van Europa zouden dit scherp in de gaten moeten houden. In plaats van mee te gaan in de “maak Erdogan blij”-retoriek, moeten we onze eigen belangen prioriteren. Sterke banden met Israël en Griekenland, geen wapenleveranties aan onbetrouwbare regimes. Want als Turkije sterker wordt met Amerikaanse jets, betaalt het Westen uiteindelijk de rekening, in onrust, migratievloedgolf of erger.
Trump heeft bewezen deals te kunnen maken. Maar sommige deals zijn geen overwinningen. Dit dreigt er één te worden die de verkeerde kant versterkt. Israël en Griekenland zijn alert. De rest van het Westen zou dat ook moeten zijn.