Het lijkt erop dat het kabinet-Jetten op allerlei terreinen een volksopstand wil ontketenen. Nu dit weer.
Nieuwe windturbines mogen van dit kabinet dicht bij huizen komen. Minimale afstand: twee keer de tiphoogte. Een molen van 200 meter dus op 400 meter van de slaapkamer. Gemeenten mogen daar zelfs nog van afwijken. Dat staat in de Kamerbrief van staatssecretaris Annet Bertram. Duidelijkheid, zegt ze. Balans, zegt ze. Voor omwonenden klinkt het als: we hebben de rekensom al gemaakt, u mag nog even wennen aan het zoemen.
Veel Nederlanders zijn al pissig. Snijden in de sociale zekerheid. De boerderij als sluitpost van stikstofbeleid. De Spreidingswet. En nu opnieuw de boodschap dat het landschap, de nachtrust en het uitzicht moeten wijken voor de transitie. Elke aparte maatregel heeft een persbericht. Samen vormen ze één patroon: Den Haag verdeelt de pijn, behalve over zichzelf.
Voeg daar de transportsector aan toe. Die rijdt dit land letterlijk draaiende en krijgt intussen de rekening van drie loketten tegelijk. Sinds 1 juli 2026 is er de vrachtwagenheffing: betalen per kilometer, “de gebruiker en de vervuiler betaalt”. Steden weren diesel bestel- en vrachtwagens uit zero-emissiezones. Elektrische trucks zijn nog lang niet overal een sluitende businesscase. Verladers willen vaak niet extra betalen voor schoon vervoer. Laadpalen voor zwaar materieel blijven schaars. En wie denkt dat de “terugsluis” van heffingsgeld de pijn wegpoetst, kent de werkelijkheid van de kleine transporteur: voorfinancieren, wachten op subsidie, en intussen dezelfde rit rijden tegen een buitenlandse concurrent die de Nederlandse binnenstad nog wel in mag tot de volgende regel.
Bovenop die heffing komt het achterstallig onderhoud. Bruggen, viaducten, sluizen en wegen zijn aan het eind van hun levensduur. Rijkswaterstaat stelt asfaltonderhoud uit. Zware vracht moet van dijken en oude bruggen af. Chauffeurs rijden om via Amsterdam of de Afsluitdijk. Elke omweg is extra tijd én extra kilometers. En extra kilometers zijn, met de heffing, extra geld. De staat laat de infra verouderen, dwingt de sector tot omrijden, en factureert daarna alsof die extra kilometers een vrije keuze waren. Dat is geen vergroening. Dat is een boete op het eigen falen.
Consultants waarschuwen al dat infrastructuur de grootste rem op de economie dreigt te worden. De Logistieke Alliantie spreekt van structureel geldtekort en knelpunten op de corridors die het land bevoorraden. Tot 2040 loopt het tekort voor renovatie, onderhoud en aanleg in de tientallen miljarden. Intussen mag de chauffeur in de file nadenken over de volgende zero-emissiezone. Eerst het wegennet laten wegrotten. Dan het gebruik beprijzen. Daarna doen alsof de sector “niet wil veranderen”.
Dat is geen detail naast de windmolens. Het is dezelfde mentaliteit. De boer moet inkrimpen. De omwonende moet een wiek in de achtertuin dulden. De chauffeur moet elektrisch, schoner en duurder, terwijl de supermarkt de extra cent niet in de prijs wil. En de burger aan de keukentafel ziet de WW en WIA krimpen. Iedereen moet “zijn steentje bijdragen”. Behalve de bedenkers van het steentje.
De Raad van State zette eerdere landelijke milieuregels buiten spel omdat het milieueffectrapport ontbrak. Sindsdien is er onzekerheid. Die onzekerheid wordt nu “opgelost” met de soepelste variant die politiek nog verkoopbaar is. Denemarken hanteert vier keer de tiphoogte. Chris Jansen, PVV-staatssecretaris onder Schoof, wilde die strengere lijn ook. Bertram zegt dat een grotere afstand geen extra bescherming biedt. De bescherming zou in geluidsnormen zitten. Mooi. Alsof een industrieel object van honderden meters hoog alleen een decibellenkwestie is en geen slagschaduw, horizonbeslag en het gevoel dat je dorp een industriepark is geworden.
Artsen, onder wie Diederik Gommers, waarschuwden eerder voor slaapstoornissen in de buurt van turbines. Het RIVM en Nivel zijn terughoudender over harde medische causaliteit. Dat debat hoort open te blijven. Wat niet open hoeft te blijven, is de politieke truc: twijfel over gezondheid gebruiken om níét strenger te worden, en zekerheid over het klimaat gebruiken om wél dichterbij te bouwen. Voorzorg geldt blijkbaar selectief. Bij een geit stal binnen 500 meter is de overheid ineens heel voorzichtig. Bij een turbine van 250 meter is 500 meter al bijna luxe.
Dit is geen pleidooi tegen stroom. Nederland heeft energie nodig. Wind op zee is een andere discussie dan een reuzenwiek boven de polderweg. Het probleem is de arrogantie waarmee land, boer, starter en omwonende steeds hetzelfde lot krijgen: u past zich aan. De doelstelling is heilig. De leefomgeving is onderhandelbaar. En als het verzet groeit, heet het “weerstand tegen verandering”.
Tel dat op bij alles wat er al speelt. Mensen die vrezen voor hun uitkering. Boeren die hun bedrijf zien krimpen. Dorpen en steden die asielzoekers krijgen opgelegd. En nu wijken die een minimale afstandsnorm krijgen die Denemarken te mager zou vinden, met een ontsnappingsluik voor de gemeente. Dan hoef je geen complot te zien om te begrijpen waarom 19 september in Den Haag weleens heel druk belooft te worden.
Een kabinet dat op zoveel fronten tegelijk de ondergrens opzoekt, moet niet doen alsof protest uit het niets komt. Het komt uit de achtertuin. Letterlijk.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.