Het aantal Nederlanders dat het nooit gerechtvaardigd vindt dat een man zijn vrouw slaat, is gedaald. Van 88 procent in 2012 via 87 procent in 2022 naar 84,2 procent in 2026. UvA-onderzoeker Mark Boukes noemt de tendens onveranderd: de weerstand tegen het slaan van een vrouw neemt af. Staatssecretaris Judith Tielen (Emancipatie, VVD) noemt het schrikbarend.
Schrikbarend is het juiste woord. Alleen zoekt men de verklaring weer waar het veilig is. De manosfeer. Conservatievere tijden. Andrew Tate. Jongeren. De moord op de zeventienjarige Lisa. Alles mag, behalve de islamitische roze olifant in de Kamer. Dat heeft natuurlijk niets met islamisering te maken. Althans, dat moet u geloven.
Een peiling die de samenstelling overslaat
De cijfers komen uit het Nederlandse deel van de World Values Survey 2026. De Universiteit van Amsterdam en Tilburg University analyseerden antwoorden van 2500 volwassenen, aangevuld met metingen sinds 2012. Jongeren keuren een man die slaat minder vaak principieel af dan ouderen. Wie zijn financiële situatie als stabiel ervaart, denkt progressiever. Meer Nederlanders zijn gaan denken dat het een probleem is als vrouwen meer verdienen dan hun partner. Vrouwen voelen zich onveiliger en maken zich vooral zorgen om seksuele intimidatie.
Dat laatste is geen abstracte score. Straatintimidatie, homogeweld en een dalende homoacceptatie onder scholieren horen bij hetzelfde land. Het Trimbos-onderzoek liet zien dat het aandeel jongens in het voortgezet onderwijs dat positief tegenover homoseksualiteit staat, in vier jaar bijna halveerde: van 40 naar 22 procent. Nederland zakte op de Global Gender Gap Index van het World Economic Forum van plek 28 in 2024 naar 43 in 2025 en 46 in 2026.
Boukes wijst op veranderende opvattingen in de maatschappij en op aandacht voor de manosfeer. Hij ziet dezelfde beweging als in het rapport over homoacceptatie. Wat hij niet hardop als verklaring neerzet, is de samenstelling van die maatschappij. SCP en ouder onderzoek hebben herhaaldelijk laten zien dat afwijzing van gelijkheid tussen man en vrouw, en van homoseksualiteit, onevenredig vaak voorkomt in groepen met een islamitische achtergrond. Dat is geen vonnis over ieder individu. Het is een patroon dat je alleen mist als je het niet wilt zien.
Emancipatie op papier, huiselijk recht in de praktijk
Nederland heeft vrouwenkiesrecht, abortuswetgeving en een staatssecretaris Emancipatie. Tegelijkertijd groeit een deel van de bevolking op met een leer waarin de man de voogd is, tucht in het huwelijk geen taboe is en de vrouw gehoorzaamheid verschuldigd is. Wie dat importeert en vervolgens doet alsof alleen TikTok de scores bederft, bedrijft beleid met een blinde vlek.
Natuurlijk bestaat huiselijk geweld ook onder autochtone Nederlanders. Natuurlijk zijn er jongens zonder enig geloof die vrouwen haten. Wie daaruit afleidt dat religie en herkomst er niet toe doen, maakt van een deelverklaring het hele verhaal. De daling van 88 naar 84 procent is geen aardverschuiving. Het is een barst in een norm die dit land vanzelfsprekend achtte. Zulke barsten beginnen klein en worden daarna “complex”.
Tielen mag schrikbarend zeggen. Zij moet ook durven zeggen waar de weerstand extra slinkt. Niet alleen in de manosphere. Ook in wijken en gemeenschappen waar de Nederlandse emancipatiewet een buitenlandse brochure is.
De paradox die het rapport zelf aandraagt
Abortus wordt nog steeds overwegend als te rechtvaardigen beoordeeld. Op andere onderdelen van vrouwengelijkheid blijft een positievere lijn zichtbaar. Tegelijkertijd groeit het ongemak over vrouwen die meer verdienen dan hun man, neemt het principeverbod op slaan af en voelen vrouwen zich onveiliger. Dat is geen toevallige cocktail. Dat is een land dat op papier vooruitgaat en op straat, in huis en op school een andere moraal binnenlaat.
De onderzoekers vragen zich af of de ontwikkeling doorzet of tijdelijk is. Zij pleiten voor blijvende aandacht in emancipatiebeleid. Aandacht zonder de islamitische roze olifant te noemen is geen beleid. Het is een persbericht.
Vierentachtig procent vindt slaan nog steeds nooit gerechtvaardigd. Dat is de meerderheid. De vraag is welke minderheid groeit, waar die woont, wat zij gelooft, en waarom Den Haag liever over Tate praat dan over de tekst die in sommige huizen zwaarder weegt dan de Grondwet. Zolang die vraag taboe blijft, blijft “schrikbarend” een leeg woord. En blijft de vrouw die klappen krijgt de prijs betalen voor andermans beschaving.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.