Jean-Luc Mélenchon mikt in 2027 opnieuw op het Élysée. Wie hem nog afdoet als een fenomeen aan de politieke zijlijn, mist zijn electorale gewicht. Hij beschikt over een aanzienlijke aanhang onder jongeren, een activistische beweging op straat en een programma waarvan de financiële en Europese consequenties verstrekkend zouden zijn.
Hij werd in 1951 geboren in Tanger. Lang was hij van de Parti socialiste: senator, Europarlementariër, parlementslid, en van 2000 tot 2002 staatssecretaris voor beroepsonderwijs. Daarna brak hij met de PS en bouwde hij La France insoumise, LFI, om zich heen. Presidentskandidaat in 2012, 2017 en 2022. In de eerste ronde van 2022 haalde hij bijna acht miljoen stemmen en eindigde hij als derde. Sinds 2022 zit hij niet meer in de Assemblée nationale. De partij wel. In mei 2026 schoof LFI hem opnieuw naar voren. De campagne voor de presidentsverkiezingen van 2027 is begonnen.
Het huidige hoofdstuk is de onrust op straat. Middelbare scholieren en studenten blokkeren scholen, eisen meer geld en betere omstandigheden, en Mélenchon roept zijn aanhangers op om mee te doen. „Ons land is getuige van de krachtigste beweging van middelbare scholieren en studenten die het sinds mei 1968 heeft gezien,” zei hij. Voor Mélenchon is mei 1968 geen schrikbeeld, maar een bron van politieke inspiratie.
Minister van Onderwijs Édouard Geffray telde blokkades op 400 tot 500 scholen, ongeveer tien procent van het totaal, en vandalisme of brandstichting bij 24 protesten. Het kantoor van premier Sébastien Lecornu liet weten dat regering en inlichtingendiensten de inschatting delen dat LFI en zijn ideologische bondgenoten de protesten helpen aanwakkeren. Mélenchon noemt die beschuldiging absurd, geeft de politie de schuld van hard optreden en komt hier niet op terug. In een blogpost schreef hij dat de regering een fout maakte door France Unbowed tot duivel uit te roepen: het leverde hem populariteit op op middelbare scholen, „waar we al goed werden ontvangen.”
Dat is de methode. Onrust wordt gepresenteerd als volksbeweging, de tegenstander krijgt de schuld van de beelden, en de winst wordt geïncasseerd. De peilingen laten zien waarom dit gevaarlijk is, en waarom het nog geen meerderheid is. Een peiling van Cluster17, gedeeld met Politico voordat de onrust begon, gaf hem 47 procent van de kiezers onder de 35 jaar. De Poll of Polls van Politico plaatst hem nipt voor op centrumkandidaten in de race om als tweede de tweede ronde te halen, waarin Marine Le Pen de waarschijnlijke tegenstander is. Tegelijk zei 73 procent van de kiezers dat de kans klein tot nihil is dat zij ooit op hem stemmen. Bij Le Pen was dat 62 procent. Hij verenigt een blok. Hij overtuigt het land niet. Beelden van brandende scholen en botsingen met de politie maken dat verschil eerder groter dan kleiner. De meeste respondenten vonden de demonstraties nog gerechtvaardigd, maar niet de strategie van LFI.
Een ramp wordt hij niet pas als hij wint. Hij wordt het al wanneer hij de tweede ronde haalt met een programma dat Frankrijk niet kan betalen en dat de EU niet kan verdragen. Frankrijk torst een staatsschuld die de beurzen en Brussel al jaren wantrouwen. Mélenchon ziet bezuinigingen als de oorzaak van de „bijna-instorting” van het onderwijs en van vrijwel elke andere publieke dienst. Zijn antwoord is meer uitgeven, eerder stoppen met werken, prijzen temperen en de rekening neerleggen bij „de rijken” en bij Europa. Een land dat de rente al voelt, kan die belofte niet waarmaken zonder inflatie, belastingvlucht of een botsing met de begrotingsregels. LFI beschouwt die regels als een obstakel, niet als de voorwaarde waarop andere lidstaten Frankrijk nog financieren.
Buiten de begroting is het patroon hetzelfde. Mélenchon wil uit de geïntegreerde militaire structuur van de NAVO, wantrouwt de Europese verdragen en ziet „ongehoorzaamheid” aan Brussel als strategie. Een Franse president die de Unie als tegenstander bespeelt, zet de grootste lidstaat na Duitsland op ramkoers met de begroting, de munt en het buitenlands beleid. Dat is geen correctie op technocratie. Dat is een veto vanuit Parijs, gesteund door een straat die hij zelf opstookt.
Daar komt de stijl bij. LFI draait om hem. Wie afwijkt, ligt eruit. Wie protesteert, krijgt een video van twintig minuten en een vergelijking met 1968. Geweld wuift hij weg als politiegeweld. De winst op schoolpleinen ziet hij als succes. Een presidentskandidaat die middelbare scholen als kweekvijver ziet terwijl bij tientallen protesten vernielingen plaatsvinden, solliciteert niet naar orde. Hij solliciteert naar een mandaat dat de orde wantrouwt.
Frankrijk kan zich deze kandidaat veroorloven tot de eerste ronde. De Europese Unie niet, wanneer hij daarna doorstoot. Een geblokkeerd land, een opgeblazen begroting en een president die de NAVO en de verdragen als vijand behandelt, werken door in Brussel, in de euro en in elke lidstaat die nog denkt dat Parijs de Europese Unie overeind houdt.
Mélenchon is allang geen protestkandidaat aan de politieke zijlijn meer. Op zijn 75ste weet hij juist onder jongeren veel steun te mobiliseren en zoekt hij nadrukkelijk aansluiting bij bewegingen op straat. Terwijl scholen worden geblokkeerd en de maatschappelijke onrust oploopt, verdient zijn rol daarin kritische aandacht. Wie naar het Élysée wil, moet niet alleen worden beoordeeld op zijn beloften, maar ook op de gevolgen van de politieke mobilisatie die hij aanjaagt.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.