Ter Apel, 12 juni. Terwijl het Europees Migratiepact van start gaat met de belofte van strengere controles aan de buitengrenzen, doet Nederland precies het tegenovergestelde. In het nieuwe screeningsproces van de IND vallen telefoons, laptops en tablets van asielzoekers af. Er is namelijk geen “wettelijk kader”. Bizar. Terwijl de hele EU juist meer grip wil krijgen op wie er binnenkomt, gooit Nederland een van de weinige effectieve controlemiddelen vrijwillig overboord.
De mobiele telefoon is vaak het enige object dat een eerlijk verhaal vertelt. Locatie gegevens, chatgeschiedenis, foto’s, reis-apps, contacten en opgeslagen documenten zeggen meer over werkelijke identiteit, herkomst en route dan welk ingestudeerd asielverhaal dan ook. Juist als iemand “geen papieren” heeft, een fenomeen dat we inmiddels als normaal zijn gaan beschouwen, zou je verwachten dat de overheid alle legale middelen inzet om feiten boven water te krijgen. In plaats daarvan kiest het kabinet Jetten ervoor om die middelen te laten liggen.
Minder informatie, meer risico
Een intern IND-rapport waarschuwt er zelf voor: dit kan leiden tot het missen van relevante veiligheidssignaleringen in de voorfase. Het COA en de Dienst Terugkeer en Vertrek vrezen dat zij minder complete informatie krijgen. Veiligheidsexperts zijn openlijk ongerust. „Je wilt het liefst meer zicht op de asielinstroom.” Dat “liefst” zegt eigenlijk alles. We hebben het niet over een detail, maar over een bewuste keuze voor minder controle.
Tijdens corona konden wetten in een vloek en een zucht worden aangepast of spoedwetten worden doorgevoerd als wettelijke kaders ontbraken. Maar nee, nu kan dat niet. What could possibly go wrong? Niks toch.
De Raad van State oordeelde eerder dat ongevraagd doorzoeken van smartphones een forse inperking is van grondrechten. Prima, daar valt over te discussiëren. Maar dan zou een serieuze regering toch onmiddellijk zorgen voor een deugdelijk wettelijk kader? Een kader dat privacy waarborgt én veiligheid prioriteert? In plaats daarvan laten we het gewoon zitten. Geen kader, dus geen controle. Wereld op zijn kop.
Kabinet Jetten: instroombeperking is geen optie
Dit is geen incident. Dit past naadloos in het patroon van een kabinet dat er alles aan doet om de instroom niet serieus in te perken. Kansloze asielzoekers, ook met een crimineel verleden, blijven welkom met open armen. Terwijl gewone Nederlanders in Ter Apel en elders de gevolgen dagelijks ondervinden, overlast, druk op huizen, scholen en zorg kiest Den Haag voor symboolpolitiek in Brussel en praktische verlamming thuis.
Het EU-Migratiepact wordt op 12 juni van kracht. Op papier klinkt het streng: snellere procedures, betere screening aan de buitengrenzen. In de praktijk zien we in Ter Apel het omgekeerde: minder informatie, meer onzekerheid. Veiligheidsexperts roepen om haast. De vraag is of iemand in dit kabinet die haast ook écht voelt.
Hoeveel incidenten met onherkenbare of oncontroleerbare asielzoekers hebben we nog nodig? Hoe vaak moeten we nog lezen over “asielzoekers” die later blijken jihadisten, drugshandelaren of gewoon meervoudige identiteitsfraudeurs te zijn? De telefoon ligt letterlijk in hun zak. Het is geen invasie om ernaar te kijken. Het is elementaire zelfbescherming van een land dat nog een beetje controle wil houden.
Dit is geen rechtsstatelijke fijnzinnigheid meer. Dit is een bewuste keuze voor onwetendheid. Terwijl de buitenwereld ziet dat migratiebeheer zonder goede identificatie onmogelijk is, kiest Nederland ervoor om één oog dicht te knijpen. Of eigenlijk: beide ogen.
De mobieltjes blijven voortaan onaangeroerd. De risico’s niet.