Dit is nieuws waar je drie keer met je ogen moet knipperen. Maar het staat er écht. Nederlandse kinderen met ernstige psychische problemen worden door zorgondernemers van Marokkaanse komaf in Marokko aan het werk gezet in de garnalenfabriek. Toezicht ontbreekt. Uit onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat jeugdzorg minderjarigen in Marokko onderbrengt, waar zij zonder jeugdzorgtoezicht arbeid verrichten. Het is onaanvaardbaar dat Nederland kwetsbare minderjarigen over de grens zet en vervolgens „toezicht op afstand” als geruststelling verkoopt.
Geen inspectie maar een eufemisme
Toezicht op afstand is geen toezicht. Het is een eufemisme voor: wij weten niet wat er dagelijks gebeurt, maar de factuur loopt wel door. Dat is geen stemmingmakerij. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waarschuwt al jaren dat zij buitenlandse locaties niet kán inspecteren. Hoogleraar jeugdrecht Mariëlle Bruning noemde de praktijk in Nieuwsuur ronduit stinken naar misstanden en misbruik van het stelsel. Rechters hebben eerder buitenlandplaatsingen afgewezen omdat doorplaatsing, school, veiligheid en rechtsbescherming niet waren geborgd. Toch blijft het gebeuren, omdat er in Nederland te weinig plekken zijn en omdat sommige aanbieders een gat in de markt ruiken.
De inspectie krijgt meldingen: onbetaald werk, geen school, opsluiting, verouderde strafmethodes, groepsdruk als beheersinstrument. Ze kan in Marokko niets inspecteren. Ze kan een collega-inspectie waarschuwen. Dat is geen bescherming. Dat is een brief naar een land waar Nederlandse jeugdrecht niet geldt. De Kamer werd jarenlang niet geïnformeerd, terwijl de risico’s sinds 2009 op papier staan. Vijftien jaar later is het antwoord nog altijd: we kijken van hier.
Afhankelijk maken, dat noemen ze begeleiding
Multi Plus Zorg plaatste in vijf jaar twaalf jongeren in een Time Out-project in Marokko. De jongeren hebben geen Marokkaanse achtergrond. Dat is volgens de organisatie juist een pluspunt. Ze spreken de taal niet. Ze kennen het land niet. Daardoor zijn ze meer aangewezen op de begeleiding. Vertaal dat uit het zorgjargon. Isolatie als behandelmodel. Afhankelijkheid als methode. En om de drie maanden een paar dagen terug naar Nederland, zodat er geen visum nodig is. Een constructie. Geen toeval.
Ze doen „vrijwilligerswerk” bij een bevriende hulporganisatie en in een lokale garnalenfabriek. Soms is er digitaal onderwijs. Soms. In Nederland zouden we dit geen jeugdzorg noemen. We zouden het uitbuiting noemen en de inspectie zou de deur intrappen. Over de grens heet het ontwikkeltraject. De factuur blijft Nederlands. De verantwoordelijkheid verdwijnt.
De aanbieder zegt: in overleg met jongere, ouders, gecertificeerde instelling en gemeente. Altijd in het belang van het kind. Vrijwillig, want motivatie is essentieel. Dat klinkt keurig. Het lost het kernprobleem niet op. Een kind met zware problematiek dat in Nederland geen plek heeft, is geen gelijke onderhandelaar. „Vrijwillig” in een stelsel zonder plekken is vaak de keuze tussen slecht en verder weg. Jeugdzorg Nederland zegt het zelf: nooit de voorkeur, soms het beste van het slechtste. Dat is geen beleid. Dat is capitulatie met een logo.
Het stelsel ruikt geld. Het kind ruikt naar een dossier
Nederland heeft een jeugdzorg die overbelast is, versnipperd is en te vaak wordt gerund alsof het een markt is. Wie geen bed heeft in eigen land, wordt een exportproduct. Niet omdat Marokko een erkend behandelland is voor Nederlandse minderjarigen. Omdat het kan. Omdat de inspectie er niet komt. Omdat gemeenten onder druk staan. Omdat er aanbieders zijn die het gat vullen en de taal van het zorgplan spreken.
Dit is geen aanval op iedere hulpverlener. Dit is een aanklacht tegen een stelsel dat kwetsbare kinderen buiten het bereik van Nederlandse rechtsbescherming zet en dan doet alsof een monitoringsafspraak hetzelfde is als een inspectiebezoek. Een rechter die school, veiligheid en rechtsbescherming niet geborgd ziet, wijst terecht af. Een politiek die daarna toekijkt, maakt zich medeschuldig.
Wie dit afdoet als incident, moet uitleggen waarom de inspectie al anderhalf decennium dezelfde waarschuwing herhaalt. Wie dit afdoet als cultuursensitiviteit, moet uitleggen waarom juist het ontbreken van taal en binding als therapeutisch voordeel wordt verkocht. Wie dit afdoet als pragmatisme, moet de zin uitspreken zonder eufemisme: Nederlandse minderjarigen met psychische problemen werken in een Marokkaanse garnalenfabriek, en Den Haag noemt dat zorg.
Dat is geen polarisatie. Dat is de werkelijkheid achter de headline. Stop de buitenlandplaatsingen zonder inspectiebevoegdheid. Maak plekken hier. En houd op met het verkopen van afstand als toezicht. Een kind is geen factuurregel. En een garnalenfabriek is geen behandelkamer.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.