Sinds ik me voor mijn laatste boeken serieus ben gaan interesseren in filosofie, zie ik het belang daarvan in voor onze samenleving en voor onze democratie in het bijzonder. We weten het allemaal dat het niet zo goed gaat met onze democratie. Het is los zand. Het moet en kan beter. Neem filosofie als startpunt.
Het lijkt me met name voor politici aanbevelenswaardig om voorafgaande aan het formatieproces voor een nieuwe regering om een gesprek te hebben over normen waarden. Dan zouden vragen aan de orde moeten komen als: sta je in een bepaalde traditie? Hang je een ideologie of religie aan? Welke boeken lees je? Zijn er filosofen die je aanspreken? Ben je gecharmeerd van de Oudgriekse denkers, de Verlichtingsdenkers of de postmodernen, waaronder marxisten en fascisten? Zie je de mens als individu of meer als onderdeel van een bepaalde gemeenschap? Welke politici spreken je aan?
Als politici door die fase goed heenkomen is dan kunnen de zaken concreter gemaakt worden in fase twee. Hoe kijk je tegen onze kapitalistische wereld aan? Wat vind je van de meritocratie? Wat wil je aan het immigratiebeleid doen? Het klimaatbeleid, stikstofbeleid. Wil je politieke partijen verbieden? Wil je het cordon sanitair voortzetten? Wat wil je met de verzorgingsstaat? De belastingen, identiteitsbeleid? Kernenergie? Groningen? Ontwikkelingssamenwerking? Enz.
Ik pleit er voor om te vermijden dat er regeringen ontstaan waar kiezers van een kilometer ver ziet dat het niet gaat werken. Zo zagen we van verre dat het kabinet Dick Schoof niet zou lukken met de Nationaal Sabotage Club waar we nooit meer iets van zullen vernemen. Ze hadden niet een leider maar een lijder. Ze zitten nu wachtgeld te beuren op de zak van belastingbetalers. Kabinet Schoof spoorde totaal niet. Ook de huidige club van Rob Jetten spoort niet. We hebben een rat als premier. We weten het allemaal. Hoe komen we van deze verzameling losers af?
Ons land doet het in economisch opzicht wel aardig, maar in democratisch opzicht is het een puinhoop. Als we ooit onze democratie weer op de rit willen krijgen, dan met een regering waarvan de neuzen in redelijke mate in dezelfde richting wijzen. Gebruik daarvoor filosofie als aftrap.
Frits Bosch
Auteur van onder andere Links Verdriet (2025), De wereld volgens Ayn Rand (2025) en Opzoek naar een nieuwe Europese orde (2026)
