Related Posts
Terwijl sommige Nederlandse kerken en christelijke organisaties zich nog steeds in bochten wringen om maar genoeg “historisch bewustzijn” en “herstel” te tonen, spreekt RR-columnist en jurist Paul Cliteur klare taal. Op X zet hij de zaak glasheldin op z’n kop: “Wat de gereformeerde kerken moeten met het slavernijverleden? Ophouden met de onzin van excuses maken. Opnieuw een zelfbewust christendom ontwikkelen. De koning en de premier stimuleren tot excuses voor de excuses die ze hebben gemaakt. Voorschrijdend inzicht: sorry, we hebben ten onrechte excuses gemaakt.” Dat is geen nuance meer. Dat is een bevrijdende schop onder de kont van de hele excuusindustrie.
Cliteur weigert mee te gaan in de moderne mode waarin christelijke organisaties hun eigen geschiedenis alleen nog maar als een aaneenschakeling van zonden en wandaden presenteren. Alsof de gereformeerde traditie met haar enorme bijdrage aan onderwijs, armenzorg, rechtsstaat en morele vorming, ineens gereduceerd mag worden tot een slavernijdebat dat vooral door hedendaagse activisten wordt gevoerd. De kerken die zich nu in het stof werpen, doen precies wat de seculiere woke-cultuur van ze eist: zelfverloochening in ruil voor een schouderklopje van de progressieve elite.
De werkelijkheid is weerbarstiger. Slavernij was eeuwenlang een wereldwijd fenomeen, in Afrika, het Ottomaanse Rijk, de Arabische wereld en bij tal van niet-westerse volkeren. Het Westen heeft het uiteindelijk zelf afgeschaft, onder sterke christelijke invloed. Die historische realiteit past natuurlijk niet in het simpele narratief van “blanke schuld, eeuwige boetedoening”. Vandaar de eindeloze druk op kerken, koningshuis en regering om maar door te gaan met knielen.
Cliteur snijdt dwars door die hypocrisie heen. In plaats van eindeloos excuses aanbieden, zouden de reformatorische kerken juist een zelfbewust christendom moeten herbouwen. Een christendom dat trots is op wat het heeft voortgebracht: de afschaffing van de slavernij, de ontwikkeling van de verzorgingsstaat avant la lettre, en een moreel kader dat individuele verantwoordelijkheid boven collectieve schuld stelt. Excuses maken voor iets waar je zelf geen schuld aan draagt, is geen deugd. Het is morele masochisme.
En ja, Cliteur gaat verder: de koning en de premier zouden excuses moeten maken voor de excuses die ze eerder hebben gemaakt. Voorschrijdend inzicht, noemen ze dat in Den Haag. Oftewel: we hebben ons laten meeslepen door de waan van de dag, en nu beseffen we dat het een vergissing was. Eerlijkheid duurt het langst.
In een tijd waarin identiteitspolitiek en historische schuld als wapen worden gebruikt om westerse en christelijke instituties te ontmantelen, is Cliteurs oproep verfrissend en noodzakelijk. De kerken hoeven zich niet te schamen voor hun verleden. Ze moeten het durven verdedigen. Zonder zelfbewustzijn geen toekomst. Zonder trots op de eigen traditie geen weerstand tegen de krachten die die traditie willen uitwissen.
Dank je wel, Paul. Dit is precies de realistische reflectie die Nederland nodig heeft.