Platonisme is het omkeren van waarheid en verbeelding, zie de grot in zijn standaardwerk Politeia. De grot is het verhaal van een groep mensen die in een duistere grot leven en van de zonnige bovenwereld slechts de schaduwen van mensen zien. Wanneer een grotbewoner in de bovenwereld komt doet het pijn aan de ogen en het stoot af. Plato vergelijkt dit met leugen en waarheid. Mensen die lang is een wereld vol leugens hebben geleefd, zullen de waarheid als onwaar en verschrikkelijk ervaren. Het staat te ver af van wat zij als waar beschouwen. Dit is de realiteit van de kloof – de polarisatie – waarin wij leven. Er zijn talrijke voorbeelden, zoals Rob Jetten die niet accepteert dat homohaat gekoppeld is aan het gedachtegoed van de islam. Hij zegt dat het een samenzwering is van goed georganiseerde partijen die uit zijn om de samenleving af te breken. Keer het om!
Voor de filosofieliefhebber het volgende. Platonisme is hoe meer verbeelding, des te dichter je bij de waarheid bent en hoe meer waarde dit heeft. Maar wat de waarheid is zul je nooit realiseren. Dit omkeren van waarheid en verbeelding is door abrahamitische religies omarmd. Religie is verbeelding. Plato is door hen geadopteerd. Plato zegt dat er enkel verbeelding is naderend naar waarheid. Deze gedachte heeft veel later ook postgevat bij de Duitse filosofen Hegel, Kant cs.
Helaas is deze denktrant niet van mijzelf maar van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900), The Will to Power, 1901. Bij nader inzien klopt zijn stellingname. De Grieken benaderen hun goden puur vanuit emotie en verbeelding, naderend tot de waarheid. Veroveraar Alexander de Grote bezette ook Palestina en omstreken. Zijn gedachtegoed heeft daar wellicht post gevat is mijn veronderstelling. De basisgedachte is: “wat is waarheid” en “waarheid bestaat niet”. Er bestaat enkel verbeelding en these en antithese.
Aristoteles was zeker niet conform de lijn-Plato. De Amerikaans Russische filosoof Ayn Rand (1905-1982) was liefhebber van hem maar had horreur van Hegel, Kant die volgens haar de weg kwijt waren omdat ze niet meer weten wat waarheid is enkel verbeelding.
Er zijn christenen die menen dat het echt zo is dat Jezus is opgestaan uit de dood. Er zijn mensen die echt menen dat de profeet ten hemel is gegaan op de gevleugeld paard begeleid door de engel Gabriel. Waarheid en verbeelding: draai het om!
Frits Bosch
Auteur van onder andere Links Verdriet (2025), De wereld volgens Ayn Rand (2025) en Opzoek naar een nieuwe Europese orde (2026)
