De rentes lopen steeds verder op terwijl het begrotingstekort oploopt. De uitgaven om de staatsschuld met obligaties te financieren zijn enorm. Wat kan er mis gaan?
Het gemiddeld begrotingstekort in de westerse wereld bedraagt gemiddeld 110% van het bnp, terwijl 60% maximaal aanvaardbaar is. In de meeste rijke land gaat de rente naar 5%, terwijl de economische groei niet meer dan 1,5% bedraagt. Dat betekent dat de staatsschuld verder toeneemt en de groei onvoldoende is om de schuld te laten afnemen. De jaarlijkse rentebetalingen van de VS bedraagt 2,7 triljoen dollar bij een staatsschuld van 40 triljoen. Een belangrijk deel van de schuld is gefinancierd met een lage tot negatieve rente vanuit de periode 2019-2022. Deze schuld moet thans geherfinancierd worden tegen 5% waardoor de rente uitgaven enorm toenemen. Het IMF heeft berekend dat er een begrotingssurplus van 1,0% van het bnp van de VS moet zijn om de staatsschuld te stabiliseren op het huidige niveau, dus niet 5% tekort zoals nu maar 1% in de plus en liefst 5% in de plus om het tekort terug te dringen. No way. Voor landen als VK, Italië, Frankrijk, Canada en Japan geldt hetzelfde. Duitsland en Nederland kleuren binnen de lijntjes. Het VK heeft het begrotingstekort omlaag gebracht.
Institutionele beleggers namen traditioneel 10 jaars Amerikaanse staatspapier in de boeken. Niet langer. Ze wantrouwen de omvang van de staatsschuld, wantrouwen de economie en wantrouwen Trump. Het gevolg is dat de Amerikaanse staatsschuld wordt opgeknipt in kort papier, Treasurybills, tegen iets lagere rente maar het vervalt veel eerder. De conclusie is dat de tekorten niet alleen zullen blijven maar ook snel verder oplopen totdat ze niet meer gefinancierd kunnen worden en ‘default’ optreedt. Wat dan? Niemand weet het. Mondiale crisis?
Het insnoeren van de riem wordt steeds lastiger. Wat nodig is: economische groei aanwakkeren boven de rente uitgaven. Begrotingstekort naar een surplus. Belastingen omlaag, verzorgingsstaat terugdringen, overheidsuitgaven omlaag brengen. Dat is nogal wat, maar voor nu is het dansen op de vulkaan.
Frits Bosch
Auteur van onder andere Links Verdriet (2025), De wereld volgens Ayn Rand (2025) en Opzoek naar een nieuwe Europese orde (2026)
