Wat als een rechter al vóór de verwekking van een kind kan bepalen dat de vrouw die het ter wereld brengt, niet de moeder is? Dat is precies wat wetsvoorstel 36.390, de Wet kind, draagmoederschap en afstamming, mogelijk maakt. De rechter keurt een draagmoederschapsovereenkomst al vóór de conceptie goed. De wensouders worden vanaf de geboorte de juridische ouders. De vrouw die de zwangerschap heeft gedragen en het kind heeft gebaard, is dat nooit.
Al generaties lang is de regel helder: de vrouw die een kind baart, is de juridische moeder. Dit wetsvoorstel maakt daar een uitzondering op. Op papier staan er waarborgen, instemming, counseling, juridisch advies, afstammingsinformatie, rechterlijke toets. In de praktijk heeft de geboortemoeder na goedkeuring van de overeenkomst weinig ruimte om terug te komen. Herroeping is alleen mogelijk op beperkte gronden (bedreiging, dwaling, bedrog, gewijzigde omstandigheden) en alleen tijdens de zwangerschap of binnen drie maanden na de geboorte. Contactafspraken mogen erin staan. Contact is geen moederschap.
Een kind is geen product van een overeenkomst tussen volwassenen. Zwangerschap en geboorte scheppen een band die bescherming verdient. Een kinderwens is geen recht op een kind. Wie vóór de zwangerschap instemt, kan niet overzien wat er daarna fysiek, emotioneel en lichamelijk gebeurt. Deskundigen en familierechters willen een toets ná de geboorte. De wetenschappelijke toets bij de Kamer adviseerde hetzelfde. Volgens het voorstel krijgt een kind pas vanaf 16 jaar zelfstandig toegang tot het afstammingsregister. Dat is te laat en te beperkt.
De Nederlandse Patiëntenvereniging waarschuwt dat wettelijke erkenning de praktijk kan normaliseren en uitbreiden. Speciaal VN-rapporteur Reem Alsalem heeft erop gewezen dat draagmoederschap zowel het vermogen van vrouwen om kinderen te dragen als de kinderen zelf tot handelswaar maakt. Ze pleit voor wereldwijde afschaffing. Nederland regelt het liever. Jonge chimpansees mogen volgens de wet pas vanaf 4½ jaar van hun moeder worden gescheiden. Bij een mensenbaby mag de juridische moeder al vóór de verwekking worden weggecontracteerd.
De C in CDA en ChristenUnie
Het CDA is een van de partijen die deze wetgeving verder helpen. De partij verdedigt regulering “met waarborgen”. Henri Bontenbal mag uitleggen wat die C nog waard is als zijn fractie een wet steunt die moederschap loskoppelt van de geboorte. Mirjam Bikker (ChristenUnie) heeft eerder gezegd tegen het faciliteren van draagmoederschap te zijn en diende moties in om ervan af te zien. Een motie is nog geen stem over dit concrete wetsvoorstel. Haar partij heeft over 36.390 nog geen officieel standpunt ingenomen. Beide fractievoorzitters kunnen laten zien of de C in hun partijnaam nog iets betekent, of dat die letter vooral decoratie is geworden.
Het verzet komt niet alleen uit confessionele kring. Veel conservatieven zonder Bijbel zien dit als een onethische overschrijding: het instrumenteel maken van het vrouwelijk lichaam en het kind ten dienste van volwassen wensen. De SGP wil de wet zelfs van tafel als voorwaarde voor steun aan belastingplannen. Dat is helder. De rest van confessioneel en conservatief Nederland mag zich aansluiten.
Het debat in de Tweede Kamer wordt verwacht tussen 14 en 18 december, mogelijk eerder vanwege andere wetgeving. CitizenGO heeft een petitie gestart aan Bontenbal en Bikker met de oproep om de “niet-de-moeder-wet” tegen te houden. Handtekeningen worden 11 december overhandigd. Wie vindt dat de band tussen moeder en kind niet bij voorbaat mag worden weggecontracteerd, kan daar zijn naam onder zetten.
Er zijn twee scenario’s. In het ene wordt dit normaal: al vóór de verwekking staat vast dat de vrouw die baart niet de juridische moeder is, met beperkte mogelijkheden om daarvan terug te komen. In het andere blijft de band tussen moeder en kind beschermd en wordt het wetsvoorstel ingetrokken of verworpen. Kinderen die al via draagmoederschap zijn geboren, behouden hun rechtszekerheid. De keuze is aan de Kamer. De C-partijen mogen laten zien of ze nog een grens trekken.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.