Bijna drie jaar later kijken nog altijd heel veel mensen er vreemd van op. Niet omdat ze de wreedheid van Hamas onderschatten. Die kennen ze. Maar omdat de pogrom van 7 oktober 2023 überhaupt heeft kúnnen gebeuren.
Duizenden terroristen steken de grens over. Kibboetsen worden uitgemoord. Een festival verandert in een slachtveld. Gijzelaars verdwijnen naar Gaza. En de staat die zichzelf al decennia presenteert als de best beveiligde ter wereld, reageert te laat, te versnipperd, te verlamd.Dan komt de vraag die fatsoenlijke mensen liever niet hardop stellen. Hoe hebben IDF en Mossad zo kunnen slapen? Je gaat bijna denken aan een inside job.
In Israël wordt die vraag inmiddels niet meer alleen in de kroeg gesteld. Daar staat hij in de peiling schrijft Israelnieuws. Veertig procent ruikt verraad
Een peiling die vrijdag door Maariv is gepubliceerd, laat zien hoe diep het wantrouwen zit. Van de respondenten gelooft 40 procent dat er op de ochtend van 7 oktober sprake was van “verraad van binnenuit”. 44 procent denkt van niet. 16 procent weet het niet.
Dit bevindt zich niet meer in de marge. Het is inmiddels een substantiële groep. Dat is een samenleving die het officiële verhaal niet meer slikt.
De politieke splijting is nog scherper. Onder kiezers van de coalitie van Benjamin Netanyahu gelooft 61 procent in dat binnenlandse verraad. Onder oppositiekiezers zegt 64 procent juist dat daarvan geen sprake was.
Vertaling: de nachtmerrie van 7 oktober is allang geen gedeeld nationaal trauma meer. Het is een wapen in de verkiezingsstrijd.
De theorie die in Israël circuleert, is bekend. Niet per se dat officieren letterlijk met Hamas hebben samengewerkt. Wel dat topmensen in de veiligheidsdiensten meer wisten dan ze wilden toegeven, signalen negeerden of informatie achterhielden, en dat politieke verlamming minstens zo dodelijk was als de kalasjnikovs aan de overkant.
Netanyahu zelf heeft gezegd dat er een ernstig inlichtingen falen was, maar geen verraad. De legerleiding ontkent samenzwering. Dat is de officiële lijn. Alleen: als bijna de helft van je eigen bevolking die lijn niet meer gelooft, heb je een probleem dat groter is dan een persbericht.
Een land dat zó hardnekkig blijft slapen, wordt vanzelf ruw wakker
Laten we ophouden te doen alsof 7 oktober een “ongelukje” was. Hamas oefende in het openbaar. Er waren waarschuwingen van vrouwelijke spotters aan de grens. Er waren ongewone bewegingen. Er was een conceptie, dat beruchte Israëlische woord: de overtuiging dat Hamas was afgeschrikt, dat Gaza beheersbaar was, dat geld en werkvergunningen de jihad wel zouden sussen.
Die conceptie was geen detail. Dat was beleid.
Een inlichtingendienst mag een keer iets missen. Een leger mag te laat komen. Maar hier ging het om de kern van de Israëlische belofte: nooit weer weerloos. En juist dáár faalde de machine op de meest zichtbare plek van het land, in het zicht van camera’s, drones en hekken.
Wie dat ziet en géén vragen stelt, is naïef. Wie meteen schreeuwt “inside job!” zonder bewijs, is een complotdenker. Het realistische midden is ongemakkelijker: de mislukking was zo totaal dat verraad, verwaarlozing, politieke sabotage en stuitende arrogantie in het hoofd van gewone Israëliërs door elkaar zijn gaan lopen.
En dat is precies wat de peiling meet. Niet een vonnis. Een wantrouwen.
7 oktober hangt nog steeds boven de stembus
Op 27 oktober moet Israël naar de stembus. De Maariv-peiling gaat daarom niet alleen over het bloedbad. Ze gaat over wie daarna mag regeren.
De alliantie tussen de Religieus-Zionistische Partij van Bezalel Smotrich en Zehut van Moshe Feiglin komt volgens de peiling over de kiesdrempel van 3,25 procent en wint vijf zetels. De partij Volk van Israël van Ofer Winter haalt de drempel met vier zetels. Daarmee komt de coalitie van Netanyahu voor het eerst sinds mei op 51 zetels.
Het oppositieblok zakt naar 57, vooral door een verlies van twee zetels voor de Yashar-partij van Gadi Eisenkot. De Arabische partijen verliezen er één. De oppositie blijft daarmee vier zetels verwijderd van de 61 die nodig zijn voor een meerderheid. Zonder extra partner wordt regeren een gok.
Tegelijk kunnen RZP en Volk van Israël alsnog onder de drempel duiken. Dan kantelt het plaatje in één klap. Wie het meest geschikt is als premier? Eisenkot 48 procent, Netanyahu 39. Naftali Bennett 43 tegenover 39 voor Netanyahu. Avigdor Liberman blijft nipt achter: 39 tegen 42 voor de zittende premier. Het verschil met Eisenkot is kleiner geworden dan in eerdere weken, maar de boodschap blijft dezelfde: een groot deel van Israël wil geen herhaling van de man die op 7 oktober aan de knoppen zat.
Meer dan de helft van de oppositiekiezers, 52 procent, vindt dat er vóór 27 oktober nóg meer fusies moeten komen. Onder kiezers van Yair Golans Democratische Partij en Libermans Yisrael Beytenu is die wens nog sterker: 57 en 55 procent.
En boven dat alles hangt Iran. 55 procent vreest een nieuwe oorlog in de nabije toekomst. 39 procent niet. 6 procent weet het niet.
Een land dat nog steeds rouwt om 7 oktober, dat intern verdeeld is over de vraag of het verraad was of stompzinnigheid, en dat intussen een volgende slag met Teheran vreest. Dat is geen “complex conflict”. Dat is een staat die weet dat de volgende klap fataal kan zijn als de diensten opnieuw knipperen.
De les is niet alleen Israëlisch
In Nederland wordt 7 oktober inmiddels weggezet als “context”. Alsof een pogrom context nodig heeft. Alsof verkrachte vrouwen, verbrande gezinnen en ontvoerde kinderen een onderhandelingsfiche zijn.
De Israëliërs zelf zijn harder voor hun eigen veiligheidsapparaat dan menige Europese commentator durft te zijn. Zij vragen niet of Hamas “geworteld” is in onrecht. Zij vragen hoe hun eigen schild op de meest cruciale ochtend van deze eeuw zo slap kon zijn.
Die vraag mag. Sterker: die vraag móet. Want als IDF, Shin Bet en Mossad op 7 oktober alleen maar “hebben zitten slapen”, is dat al erg genoeg. Als een deel van het publiek intussen gelooft dat er van binnenuit is getraineerd, genegeerd of politiek gemanipuleerd, is het vertrouwen in de staat zelf verloren.
Een Joodse staat overleeft raketten. Ze overleeft geen blijvende twijfel of de wachtposten nog van het volk zijn.
Dat is waarom die 40 procent ertoe doet. Niet omdat elke complottheorie waar is. Maar omdat een volk dat zijn eigen diensten niet meer vertrouwt, het volgende bloedbad al half heeft ingecalculeerd.
En wie 7 oktober nog steeds “onverklaarbaar” noemt, heeft niet zitten opletten. Onverklaarbaar was het nooit. Onvergeeflijk wel.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.