Door: Bert de Ruiter
In Den Haag bestaat er een onuitgesproken pact dat veel Nederlanders intuïtief aanvoelen, maar zelden hardop benoemd zien: de VVD, ooit de partij van vrijheid, ondernemerschap en sober bestuur, heeft zich ontpopt tot de ideale stille partner van het linkse crisis-industriecomplex. Terwijl D66, GroenLinks en de PvdA (of zoals zij zich inmiddels onrechtmatig noemen PRO) met grote ogen en trillende stem het einde der tijden aankondigen – stikstof, klimaat, water, woningnood, biodiversiteit – zit de VVD er rustig bij.
Geen fundamentele oppositie. Geen keiharde feitenconfrontatie. Hooguit wat gemopper over de uitvoering, gevolgd door een handtekening onder het zoveelste miljardenplan.
Waarom zou een liberale partij dit doen? Omdat crises het ultieme verdienmodel zijn.
Neem de stikstofcrisis. Wetenschappers en activisten – vaak gelieerd aan gesubsidieerde instituten – presenteerden modellen die boeren tot criminelen maakten. De VVD had kunnen vragen naar de aannames, de metingen, de internationale context of de alternatieve oplossingen. In plaats daarvan kwam het kabinet met een transitiefonds van miljarden. Adviesbureaus, projectontwikkelaars, handhavers, transitiecoaches en nieuwe ambtelijke lagen: iedereen verdient eraan. De burger betaalt via belastingen en hogere voedselprijzen. De VVD kan later zeggen: “Wij wilden het niet zo hard, maar het moest van Europa en de rechter.” Handen gewassen in onschuld.
Hetzelfde patroon zien we bij klimaatbeleid. Net zero-doelen, CO₂-belastingen, subsidies voor wind- en zonneparken, elektrische verplichtingen en warmtepompen. Linkse activisten leveren de morele paniek en de dramatische scenario’s. De VVD levert de zakelijke uitvoering: publieke investeringen, garanties, regelgeving en innovatie-subsidies. Het resultaat is een permanente geldstroom van burger naar overheid naar ‘groene’ sectoren. Wie protesteert, krijgt te horen dat hij “niet constructief” is of “het klimaat ontkent”.
Ondertussen groeit de overheid, groeit de afhankelijkheid en groeit de factuur op het energiebriefje.
Corona, waterbeheer, PFAS, stikstofderivaten, biodiversiteitsdoelen: het patroon herhaalt zich. Telkens weer een complexe, moeilijk te falsifiëren dreiging die vraagt om meer beleid, meer geld, meer controle. En telkens weer profiteert een klasse van consultants, ambtenaren, NGO’s en bedrijven die leven van de transitie. De VVD fungeert als het respectabele, “verantwoordelijke” gezicht: niet de ideologische gek die het klimaat wil redden, maar de pragmaticus die zegt “we moeten wel meedoen, anders worden we internationaal buitenspel gezet.”
Hoewel schier misdadig, is dit natuurlijk geniaal politiek ondernemerschap. Links creëert de morele noodzaak en de angst. De VVD institutionaliseert die noodzaak in wet- en regelgeving en verdeelt de opbrengsten. De kiezer mag kiezen tussen het origineel en de kopie, terwijl de rekening betaald wordt door de middenklasse en de productieve sector. Ondernemers die klagen, krijgen te horen dat ze “niet toekomstbestendig” zijn. Burgers die de energierekening niet meer kunnen betalen, krijgen een tijdelijke subsidie – betaald met hun eigen toekomstige belastingen.
De VVD wast haar handen in onschuld met de klassieke zin: “We maken er het beste van binnen de gegeven kaders.” Die kaders zijn echter grotendeels door anderen gecreëerd. Door ze niet fundamenteel ter discussie te stellen – door niet te wijzen op de onzekerheden in modellen, de disproportionaliteit van maatregelen of de economische schade – wordt de VVD medeverantwoordelijk. Sterker nog: ze wordt onmisbaar. Zonder een “verantwoordelijke” liberale partij zou het linkse bouwwerk te zichtbaar ideologisch zijn. Met de VVD erbij krijgt het het stempel van brede consensus.
Nederland is kampioen polderen geworden, maar de polder is inmiddels een moeras van subsidies, regels en afhankelijkheid. De VVD had de partij kunnen zijn die af en toe “stop” zegt. In plaats daarvan heeft ze gekozen voor het verdienmodel van eeuwige transitie. Want niets is lucratiever dan een crisis die nooit opgelost mag raken. Een echte oplossing zou immers het geld en de macht teruggeven aan burgers en ondernemers.
En dat, zo lijkt het, is het laatste wat Den Haag wil.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt