Soms lees je nieuws waarbij je pas tien jaar later beseft aan welk scenario je bent ontsnapt. Sigrid Kaag vertelde zondagavond in Zomergasten dat de Verenigde Staten Nederland ongeveer tien jaar geleden hebben gevraagd of zij beschikbaar was als mogelijke kandidaat voor het hoogste ambt bij de Verenigde Naties: secretaris-generaal. Nederland zette er destijds niet op door. Kaag zegt dat ons land op dat moment ook campagne voerde rond een positie in de VN-Veiligheidsraad en dat beide trajecten niet naast elkaar konden bestaan. António Guterres kreeg uiteindelijk de baan.
Je moet er toch niet aan denken: Sigrid Kaag als secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Dezelfde Kaag die door D66 in 2017 zonder Nederlandse politieke ervaring het kabinet werd binnengehaald, vervolgens partijleider werd, minister van Buitenlandse Zaken, minister van Financiën én vicepremier. Dat laatste ministerschap duurde van januari 2022 tot januari 2024.
Op links wordt haar internationale loopbaan nog altijd als bewijs van uitzonderlijke kwaliteit opgevoerd. Kijk onder een willekeurig bericht over Kaag en de loftrompetten komen vanzelf tevoorschijn. Ook onder het bericht van Metro zien we mensen verklaren dat zij internationaal enorm veel aanzien geniet en veel meer verstand zou hebben dan haar critici.
Prima. Kaag hééft een indrukwekkend internationaal cv. Dat ontkennen zou flauw zijn. Ze werkte jarenlang voor de VN, leidde de missie rond de vernietiging van Syrische chemische wapens en vervulde later opnieuw hoge VN-functies rond Gaza en het Midden-Oosten. Maar een indrukwekkend cv maakt iemand nog geen goede politieke leider. En daar zit precies het bezwaar.
De financiële brokkenpiloot wordt nog steeds bewierookt
In Nederland hebben we Kaag niet alleen als diplomaat leren kennen. We hebben haar ook als politicus en bestuurder meegemaakt. De vrouw van het veelbelovende ‘nieuwe leiderschap’ werd uiteindelijk een van de belangrijkste gezichten van kabinet-Rutte IV. Als minister van Financiën vertegenwoordigde zij bovendien een politieke koers waar rechts Nederland weinig mee had: hogere collectieve lasten, een uitdijende overheid, miljardenfondsen en een diep geloof in Europese en internationale oplossingen.
Je kunt daar politiek vóór zijn. Dat is democratie. Maar laten we dan ophouden Kaag te presenteren alsof haar opvattingen boven de politiek zweven omdat ze jarenlang bij internationale organisaties heeft gewerkt. Kaag is geen neutrale technocraat. Zij heeft een uitgesproken politieke visie. En precies die visie zou zij hebben meegenomen naar de hoogste stoel van de Verenigde Naties.
Globalisme met een Nederlands paspoort
Kaag belichaamt bijna perfect het wereldbeeld waar een groot deel van rechts zich juist tegen verzet. Meer internationale samenwerking. Meer multilaterale instituties. Meer Europese integratie. Meer internationale afspraken over klimaat, ontwikkeling en migratie. Nationale politiek die steeds vaker onderdeel wordt van internationale kaders.
Voor progressieven klinkt dat als vooruitgang. Voor RR klinkt het als een voortdurende verschuiving van politieke macht naar instituties waarop de gewone kiezer nauwelijks invloed heeft.
De secretaris-generaal van de VN is bovendien geen ceremoniële lintjesknipper. Het is een van de zichtbaarste diplomatieke functies ter wereld. De huidige selectieprocedure laat zien dat kandidaten worden beoordeeld op hun visie op vrede en veiligheid, ontwikkeling, mensenrechten en hervorming van de VN. Juist daarom doet het ertoe wie daar zit.
Migratie, klimaat en nationale soevereiniteit
Op migratie zou een secretaris-generaal Kaag voor rechts evenmin reden tot geruststelling zijn geweest. Haar politieke en diplomatieke carrière past bij een benadering waarin internationale samenwerking en humanitaire verplichtingen zwaar wegen.
Hetzelfde geldt voor klimaatbeleid en Europese integratie. Het probleem daarmee is niet dat internationale samenwerking per definitie verkeerd is. Natuurlijk heeft Nederland bondgenoten nodig en natuurlijk zijn er problemen die je niet bij Hazeldonk aan de grens kunt tegenhouden.
Ons bezwaar ontstaat wanneer internationale samenwerking verandert in internationale besluitvorming waarbij nationale democratie steeds verder naar de achterbank verhuist. Een Nederlandse regering kun je wegstemmen. Een Kamermeerderheid kun je veranderen. Maar probeer als Nederlandse kiezer maar eens wezenlijke invloed uit te oefenen op de politieke koers van de Verenigde Naties. Succes ermee.
En dan het Midden-Oosten
Ook haar positie in het Midden-Oosten maakt duidelijk waarom veel mensen op rechts niet staan te springen bij het idee van Kaag aan de top van de VN. Kaag heeft een lange geschiedenis in de regio en bekleedde daar verschillende diplomatieke functies. Dat geeft haar zonder twijfel kennis en ervaring. Maar juist binnen het pro-Israëlische deel van rechts bestaat al langer kritiek op de manier waarop de VN met Israël omgaat.
Een secretaris-generaal die vanuit diezelfde multilaterale VN-traditie opereert, zou dat wantrouwen bepaald niet hebben verminderd. Ironisch genoeg deelde Kaag zondag zelf nog een tik uit aan António Guterres. Volgens haar had de huidige VN-chef zich op bepaalde momenten actiever moeten opstellen en meer van zijn eigen reputatie op het spel moeten zetten. Daar spreekt ambitie uit. En misschien ook een klein inkijkje in hoe secretaris-generaal Kaag zichzelf ooit achter het bureau in New York had gezien.
Links blijft dwepen
Het fascinerendste is misschien nog wel hoe groot het verschil tussen links en rechts in de waardering van Kaag blijft. Waar rechts haar Nederlandse politieke jaren vooral associeert met D66, technocratie, internationalisme en bestuurlijke afstand, blijft een deel van links haar behandelen als een soort verloren Nederlandse staatsvrouw die door een ondankbaar kikkerlandje nooit voldoende op waarde is geschat.
Dat beeld is RR veel te romantisch. Je kunt erkennen dat iemand intelligent is, talen spreekt, diplomatieke ervaring heeft en internationaal een netwerk heeft opgebouwd, en tegelijkertijd concluderen dat haar politieke wereldbeeld diametraal tegenover het jouwe staat.
Sterker nog, juist omdat Kaag internationaal ervaren en goed verbonden is, zou haar benoeming voor tegenstanders van dat wereldbeeld veel relevanter zijn geweest dan de benoeming van een kleurloze bureaucraat.
Soms mag Nederland zichzelf bedanken
Kaag zegt zelf dat Nederland destijds andere prioriteiten had en haar mogelijke kandidatuur uiteindelijk op zijn beloop liet. Ze zegt daar nooit om te hebben getreurd.
Wij treuren er evenmin om. Sterker nog: achteraf mogen we BV Nederland er best een bloemetje voor sturen.
De Verenigde Naties hebben genoeg problemen. Een logge bureaucratie, geopolitieke verlamming in de Veiligheidsraad, controverses rond Israël en een chronisch gebrek aan democratische controle. Het laatste wat die organisatie volgens RR nodig had, was nóg meer van het politieke denken dat Sigrid Kaag vertegenwoordigt.
Progressief Nederland mag dus blijven dwepen met haar internationale aanzien. Wij trekken een andere conclusie. Sigrid Kaag was bijna secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Ze werd het niet. Soms valt geopolitiek nieuws tien jaar later alsnog reusachtig mee.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.