Ach, Jan Dijkgraaf. De man die al jaren met zijn Briefje van Jan de Nederlandse politiek fileert zoals een slager een biefstuk, zonder poespas en met een mes dat vlijmscherp blijft. Geen franjes, geen prietpraat, gewoon de feiten op tafel. En nu blijkt zelfs hij niet immuun voor de ergernis die de mainstreammedia dagelijks over ons uitstorten.
In zijn nieuwste briefje richt hij zich tot Esmah Lahlah, de eeuwige sollicitant die na twee mislukte burgemeesterskandidaturen in Tilburg en Delft nu toch maar wethouder Onderwijs, Jeugdzorg en Jongerenwerk wordt in Amsterdam. PRO Amsterdam haalt haar binnen als een soort trofee. Nummer twee van GroenLinks-PvdA ruilt Den Haag in voor de grachtengordel. En ja, de Telegraaf kopte er lustig op los: “Volgt Esmah Lahlah straks Femke Halsema op als burgemeester?”
Dijkgraaf scheldt tegen zijn iPhone, zoals velen van ons dat doen als we weer zo’n kop zien. Clickbait, pure sensatie. Je klikt door en leest: nee, natuurlijk niet. Althans, nog niet. Maar mevrouw Dijkgraaf, nuchter als altijd, prikt meteen door: “Ze zijn er in Amsterdam gek genoeg voor.” En ze heeft gelijk. In de hoofdstad, waar identiteitspolitiek en diversiteitsquota belangrijker zijn dan daadwerkelijke bestuurskwaliteit, is niets onmogelijk.
Lahlah is het schoolvoorbeeld van de professionele loopbaanpolitica. Altijd op zoek naar de volgende stap, altijd met de juiste framing: kansengelijkheid, inclusie, hoofddoek als symbool van emancipatie. Maar ondertussen laat ze zetels en beloftes aan kiezers liggen zodra er een leuker baantje opduikt. In Amsterdam, de stad waar Femke Halsema al jaren de scepter zwaait met een mengeling van ideologie en pragmatisme, past ze perfect. En wie weet, over een paar jaar ligt die ambtsketen er toch.
Dijkgraaf distantieert zich terecht van dat soort clickbait. Hij kiest voor zijn vaste format: briefjes die recht voor z’n raap zijn. Geen kunstmatige hype, geen misleidende titels om clicks te jagen. Dat siert hem. Terwijl De Telegraaf, ooit een bastion van nuchterheid, nu meegaat in de AD-stijl van sensationele koppen gevolgd door een verhaal dat de hype meteen weer afzwakt. Het is de moderne mediastrategie: eerst schrik aanjagen, dan nuance serveren. De lezer voelt zich bekocht, maar de klik is binnen.
Toch is de voorspelling van mevrouw Dijkgraaf geen wilde gok. Amsterdam is de stad waar realiteit al jaren ondergeschikt is aan symboliek. Waar burgemeestersbenoemingen meer lijken op diversiteitsloterijen dan op meritocratie. Waar een wethouderschap in het onderwijs, een portefeuille die schreeuwt om harde resultaten in plaats van mooie woorden, in handen komt van iemand die vooral bekendstaat om haar Haagse aanwezigheid en ideologische standpunten.
Laten we realistisch zijn. Nederland kampt met serieuze problemen in het onderwijs, jeugdzorg en integratie. Kansenongelijkheid is geen modewoord, het is een feit in veel wijken. Maar lost Lahlah dat op met dezelfde aanpak die we al jaren zien? Of wordt het weer meer van hetzelfde: focus op identiteit, minder op discipline, prestaties en Nederlandse kernwaarden?
Dijkgraaf snijdt met zijn briefje precies de juiste wond aan. Geen clickbait nodig. De werkelijkheid in Amsterdam is al absurd genoeg. En als Lahlah over een paar jaar inderdaad de opvolger van Halsema wordt, dan was die Telegraaf-kop geen clickbait, maar een voorspelling. Een realistische reflectie, zou je kunnen zeggen.