Vandaag is het vijfentwintig jaar na 11 september. Gisteren eindigden de openbare coronaverhoren. Negen weken, zevenenveertig getuigen, een miljoen documenten. Voorzitter Daan de Kort sluit de fase van waarheidsvinding. Het rapport volgt begin 2027. Alsof twee tijdperken netjes na elkaar worden afgehecht.
Dat is de leugen van de kalender. De wereld na 9/11 is nooit teruggekeerd naar ervoor. De wereld na corona evenmin. Wat als noodmaatregel binnenkwam, bleef als gewoonte.
Raisa Blommestijn blikt bij Ongehoord Nieuws terug op wat zij noemt discriminatie op basis van medische status. “Er zijn de meest vergaande maatregelen genomen, zonder dat tegenspraak mogelijk was. Een enorme schending van grondrechten en het democratisch proces.” U hoeft Blommestijn niet aardig te vinden om die zin te laten staan. De QR-samenleving heeft plaatsgevonden. Restaurants, vliegtuigen, zalen, werk. Toegang afhankelijk van een prik of een test. Wie weigerde, was geen burger met een ander oordeel. Wie weigerde, was een risico.
Dat is de brug tussen de twee schokken. Na 9/11 werd veiligheid het argument dat alles won: controle, bevoegdheden, uitzonderingstoestand als beleid. Wie vragen stelde, speelde de vijand in de kaart. Na 2020 werd gezondheid dat argument. Wie vragen stelde, speelde het virus in de kaart. Dezelfde grammaticale truc. Eerst het doel. Dan het zwijgen. Dan de gewoonte.
De enquête hoort. De machine verleert niet
Een parlementaire enquête is geen exorcisme. Zij reconstrueert. Avondklok, scholen, toegangsbewijs, OMT, Kamer die meestemde. Nuttig. Te laat voor wie buiten in de kou stond na zwemles. Te laat voor wie zijn zaak verloor. Te laat voor wie familie alleen via glas zag. En te vroeg om te doen alsof “leren van de crisis” betekent dat de volgende crisis weer met grondrechten begint.
Want dat is wat 9/11 en corona gemeen hebben. Niet de doden. Niet de paniek van de eerste weken. Het blijvende idee dat de staat in een noodtoestand méér mag, en de burger minder mag tegenspreken. Luchthavens bleven een parcours van riemen en laptops. De coronapas verdween van het scherm. De les verdween niet: je kunt een samenleving knippen in toegelaten en geweigerd, als het label maar medisch of veilig klinkt.
Discriminatie op medische status was geen bijwerking. Het was het instrument. Uitsluiting als gedragssturing. “Je kunt toch gewoon die prik halen” is geen argument in een rechtsstaat. Het is de zin waarmee dwang zichzelf onschuldig praat. Precies zoals “als je niks te verbergen hebt” de scanner onschuldig praatte.
Twee schokken. Eén reflex
Elf september leerde het Westen dat een ochtend vol vliegtuigen een tijdperk kan sluiten. Open samenlevingen ontdekten hoe snel zij zichzelf op slot zetten en dat normaal noemen. Corona leerde dat dezelfde samenlevingen bereid zijn om grondrechten te parkeren voor een model, een persconferentie, een app. In beide gevallen verdween de proportionaliteit het eerst. Daarna de schaamte.
Wie nu zegt dat “het destijds onzeker was”, heeft een punt over maart 2020. Niet over het jaar daarop. Niet over het toegangsbewijs toen de meest kwetsbaren gevaccineerd waren en de belofte van normaliteit werd ingewisseld voor een medisch paspoort. Niet over het smoren van debat tot in de Kamer, tot in de redacties, tot op het werk.
De wereld is voorgoed veranderd, niet omdat terroristen en virussen bestaan. Die bestonden al. Zij is veranderd omdat burgers hebben gezien hoe snel instituties een uitzondering tot systeem maken, en hoe traag dezelfde instituties die uitzondering weer afbreken. 9/11 gaf ons permanente waakzaamheid. Corona gaf ons permanente bereidheid om de ander te weren als hij het certificaat mist.
De verhoren zijn afgerond. De scanners draaien nog. De volgende nood zal een andere naam hebben. De vraag is niet of Blommestijn bij de juiste omroep zit. De vraag is of Nederland nog durft te zeggen dat een democratie geen medische kaste mag bouwen en geen veiligheidsstaat mag blijven spelen wanneer de rook allang is weggetrokken.
Vijfentwintig jaar na de Twin Towers en één dag na het laatste coronaverhoor is die les eenvoudig. Nood breekt wet. Tot de nood een methode wordt. Dan is de wet al gebroken.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.