Lenny Kuhr, de zangeres die ooit ons land vertegenwoordigde op het Eurovisiesongfestival, vertrekt. Gisteren in Nieuws van de Dag zei ze het ronduit: “Ik ga weg omdat ik me schaam voor dit land.” Haar laatste interview voor de emigratie naar Israël. Niet om avontuur, niet om zionistisch idealisme alleen, maar omdat ze hier niet meer veilig oud kan worden. Omdat het antisemitisme dat we dachten te hebben opgeborgen in de geschiedenisboeken, gewoon weer op straat ligt. En een groot deel van Nederland kijkt ernaar, haalt de schouders op of roept zelfs “goed zo”.
Dit is waar het land is afgegleden. “Nooit meer” was na 1945 geen loze kreet, het was een dure belofte. Een belofte die nu in hoog tempo wordt ingeruild voor “ja, maar context” en “de Palestijnse zaak”. Joods leven moet wijken omdat Hamas-aanhangers zo zielig zijn. Omdat demonstranten met vlaggen en leuzen die oproepen tot geweld, meer empathie krijgen dan de mensen die hier al eeuwen wonen en gewoon in vrede hun synagoge willen bezoeken, hun kinderen naar school willen sturen en hun kippa of davidster niet hoeven te verstoppen.
Diverse Joodse kennissen van mij overwegen hetzelfde. Ze zijn niet hysterisch, ze zijn realistisch. De incidenten stapelen zich op: bedreigingen, geweld, uitschelden, boycots, universiteiten waar Joodse studenten zich niet meer veilig voelen. En de reactie van de overheid? Vaak symbolisch. Een extra camera hier, een statement daar. Maar de cultuur is gekanteld. Een deel van de importbevolking brengt een middeleeuws antisemitisme mee dat na decennia multiculturalisme niet is afgezwakt, maar gevoed door sociale media en moskeeën. En links Nederland, ooit de kampioen van “Nooit meer”, zwijgt, relativeert of kiest openlijk partij.
Alle begrip voor Lenny Kuhr. Het is vreselijk triest dat iemand die dit land zoveel heeft gegeven, moet concluderen dat het niet meer haar thuis is. Dat ze zich schaamt. Schaamte is precies het juiste woord. Niet voor haar, maar voor ons.
Toch is er ook een realistische kant die we niet moeten negeren. Joden concentreren op één plek Israël maakt ze kwetsbaar. Juist omdat er nog altijd gekken zijn die dromen van de totale vernietiging van het joodse volk. Een tweede Shoah, maar dan met raketten en nucleaire dreiging. De geschiedenis leert dat een diaspora risico’s met zich meebrengt, maar volledige concentratie ook. Israël is sterk, maar niet onkwetsbaar. De keuze van Kuhr is begrijpelijk, maar het onderstreept vooral hoezeer Nederland gefaald heeft.
En dan heb je de andere geluiden. Jonathan Krispijn typeerde het hard: “Jankjoden bij de commerciële, janknegers bij de NPO. Rot op uit dit land. Ga iets bouwen.” Bot, cru, maar wel een reflectie van de irritatie die leeft bij mensen die het gezeur over “veiligheid” zat zijn terwijl er ook andere problemen zijn. Toch mist die reactie het punt. Dit gaat niet om zielig doen. Dit gaat om een minderheid die letterlijk vreest voor zijn leven in het land dat hen na de oorlog beloofde: hier overkomt jullie dit nooit meer.
Nederland is niet meer het land waarin Joden zich onbezorgd thuis kunnen voelen. Dat is geen complottheorie, dat is de dagelijkse realiteit voor velen. De vraag is niet of Kuhr en anderen weg moeten. De vraag is wat er met dit land gebeurt als we dit normaal vinden. Als we toestaan dat Joods leven langzaam verdwijnt uit Amsterdam, uit Den Haag, uit de provinciesteden. Als “Nooit meer” verandert in “ach, het valt wel mee”.
Realistisch gereflecteerd: dit is een schande. Een zelf toegebrachte wond. En degenen die nu nog roepen dat het allemaal overdreven is, zullen over een paar jaar dezelfde verbazing veinzen als de geschiedenis zich herhaalt. Want geschiedenis herhaalt zich niet altijd, maar patronen wel. En het patroon van Joden die moeten vluchten voor haat in Europa is oud en bloedig. En voor hen die nu zeggen dat het allemaal wel mee zal vallen zeg ik één ding: na de zaterdagmensen zijn de zondagmensen de klos.
Lenny, veilige reis. Nederland, schaam je. En doe er iets aan, voordat het te laat is.