Related Posts
De dag dat Nederlandse woningen worden verwarmd met waterstof ligt nog ver weg. Heel ver. Wat Den Haag intussen wel produceert, zijn luchtkastelen en openstaande rekeningen.
In december 2022 verdeelde het kabinet 783,5 miljoen euro over zeven grote groene waterstofprojecten. Samen goed voor 1.150 megawatt aan elektrolysers. Vier jaar later is de stand: 550 megawatt gestopt en nul megawatt in bedrijf. Nul. Geen enkele installatie produceert waterstof. Dat schrijft D66-minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) in antwoorden op Kamervragen van Mona Keijzer.
Gestopt zijn de twee projecten van HyCC (H2ermes en H2Fifty), Haddock van Ørsted en HyNetherlands van Engie. Bij Engie was 113 miljoen euro verleend; uiteindelijk is de subsidie vastgesteld op een schamele 1,9 miljoen. Bij de andere drie gestopte projecten is niets uitgekeerd. Geld dat was gereserveerd, beloftes die verdwenen.
Drie projecten “gaan door”. Samen ruim 439 miljoen euro. Shell kreeg 150 miljoen voor Holland Hydrogen 1. Dat zou eind juni 2025 klaar zijn en is nu “grotendeels gereed”. Air Liquide kreeg twee keer ongeveer 145 miljoen. ELYgator in Terneuzen is een jaar uitgesteld tot eind 2027. Curthyl op de Maasvlakte schoof op naar september 2028 en heeft nog geen definitief investeringsbesluit (FID) genomen. Van die 439 miljoen is volgens de minister bijna 290 miljoen nog niet uitbetaald, maar wel toegezegd. Het staat op de begroting. Het wacht.
En wat doet het kabinet? Nog eens 780 miljoen gereserveerd voor een volgende subsidieronde. In het Klimaat- en Energiefonds staat circa 1,3 miljard klaar voor Europese waterstofdoelen. Nul megawatt operationeel. Miljarden aan ambities. U betaalt.
Niemand weet wanneer dit zonder subsidie rendabel wordt. De oorspronkelijke aanname was dat elektrolyse binnen tien jaar zou concurreren met fossiele waterstof. Die aanname blijkt te optimistisch. De kosten blijven hoog, de markt komt niet op gang, en de fysieke realisatie blijft uit. Ondertussen blijven de fondsen openstaan. Niet-gebruikte middelen vloeien terug naar het fonds, en het spel begint opnieuw.
Voor de verwarming van woningen is de afstand nog groter. Waterstof in de cv-ketel is een niche die zelfs in pilots al strandt. Het recente project in Hoogeveen is stilgelegd omdat men er niet in slaagde waterstof op tijd en veilig een geur te geven, zodat bewoners een lek kunnen ruiken. Zeven jaar ontwikkeling, miljoenen subsidies, en de stekker gaat eruit. Nieuwe woningen krijgen gewoon gas of een warmtepomp. De belofte van waterstof als brede vervanger van aardgas blijft een verhaal voor later. Veel later.
Dit is het patroon van de energietransitie: grote getallen, Europese kaders, innovatiesubsidies en een permanente geldstroom van burger naar overheid naar projectontwikkelaars die “toekomstbestendig” willen zijn. Wie vraagt naar resultaten, krijgt te horen dat het nog in de opstartfase zit, dat we niet moeten twijfelen, dat Europa het zo wil. De realiteit is harder. Vier jaar na de grote toekenning is er nul megawatt groene waterstof operationeel uit die ronde. De rekeningen zijn er wel. De ambities ook. Het rendement nog niet.
Den Haag blijft reserveren. De burger blijft betalen. De dag dat dit zonder subsidie werkt, is nog lang niet in zicht. Voorlopig draait de transitie vooral op wensen. En op belastinggeld.