Henri Bontenbal zoekt als CDA-leider naar de christen-democratische basis van zijn partij. Hij gebruikt daarbij vertrouwde woorden en waarden, maar wil een beleid waartegen zijn voorbeeld Ruud Lubbers zich juist fel verzette, schrijft oud-EW-redacteur Luuk Rijneveld.
Wat Realistische Reflecties vooral opvalt, is Bontenbals totale onzichtbaarheid als leider van de christen-democraten. Misschien is dat maar goed ook. Het gedweep met fatsoen is inmiddels aardig grijs gedraaid. Voor de rest blijft het CDA een partij die Nederland met de Spreidingswet aan de rand van de afgrond heeft gezet.
De Spreidingswet is het symbool van dwang. Het CDA is niet alleen vóór die wet, maar verdedigt expliciet dat het Rijk gemeenten uiteindelijk kan dwingen asielopvang te realiseren. Bontenbal noemt dat “solidariteit” en stelt dat gemeenten niet zelf beslissen óf er opvang komt. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026, waarbij verschillende anti-AZC-partijen wonnen, zei hij zelfs dat zulke lokale partijen kiezers “voor het lapje houden” als ze beloven een AZC tegen te houden.
Het verwijt aan het CDA is terecht: spreiden in plaats van stoppen. Het CDA zegt zelf dat de migratie te hoog is en dat de samenleving tegen grenzen aanloopt bij wonen, zorg en onderwijs. Tegelijkertijd blijft het de Spreidingswet uitvoeren. Voor asielkritische kiezers klinkt dat tegenstrijdig. Als de instroom het probleem is, waarom bouw je dan eerst een permanent systeem om de gevolgen over alle gemeenten te verdelen? Het CDA antwoordt dat opvang en instroom twee verschillende problemen zijn. Dat is bestuurlijke haarkloverij.
Daaronder zit een fundamenteler probleem: geloofwaardigheid. Het CDA spreekt over grip op migratie, grenzen aan de draagkracht en strengere asielregels. Woorden waarmee een rechtse kiezer kan instemmen. Maar vervolgens zegt dezelfde partij: de Spreidingswet blijft, gemeenten moeten hun aandeel leveren en het Europese Migratiepact is onderdeel van de oplossing. Voor iemand die een asielstop wil, klinkt dat als: “We begrijpen uw zorgen en daarom gaan we de gevolgen efficiënter over Nederland verdelen.”
Het oude imago van het CDA speelt hier dwars doorheen: bestuurlijke verantwoordelijkheid boven politieke rebellie. Compromissen sluiten, instituties overeind houden, Europese oplossingen zoeken en uiteindelijk uitvoeren wat bestuurlijk noodzakelijk wordt geacht. Voor de klassieke CDA-bestuurder is dat verantwoordelijkheid nemen. Voor een boze kiezer is het precies het tegenovergestelde: jullie luisteren naar het systeem in plaats van naar ons.
Bontenbal mag zoeken naar de christen-democratische ziel. Zolang het CDA de Spreidingswet blijft verdedigen en dwang boven instroombeperking stelt, blijft het de partij die de gevolgen verdeelt in plaats van het probleem aanpakt.
De erfenis van jaren regeren maakt het er niet beter op. Het CDA zat sinds 1977, met onderbrekingen, zeer vaak in kabinetten. Het kan zich moeilijk presenteren als buitenstaander. En het boerenverleden doet nog steeds pijn. Decennialang dé plattelandspartij, en toch medeverantwoordelijk voor het stikstofbeleid dat bedrijven de das omdeed en gaat doen.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.