Participatie is het favoriete woord van gemeenten, zolang de burger niet daadwerkelijk participeert. Op papier wordt hij omarmd, in beleidsstukken gehoord en in visies centraal gesteld. In de raadszaal blijkt zijn stem soms vooral bestuurlijke ruis. Wassenaar is geen uitzondering. Dit patroon zie je door het hele land.
Djamila le Pair zei het op 8 september in de Commissie Bestuur en Middelen, stuurde de tekst na en stelde vier vragen. Haar relaas is geen overdrijving. Het is de handleiding van hoe je een dorp buitenspel zet zonder het woord verbod te gebruiken.
Methode één: geheim tot het te laat is. Het Eli Lilly-traject loopt volgens Le Pair minstens sinds 2022. Openbaar: 3 november 2025. Een week later zou de Commissie Fysieke Leefomgeving vergaderen. Die vergadering verviel. Januari, maart, april, juni: ook weg of leeg. Drie commissies die wél doorgingen, agendeerden het onderwerp niet. Katwijk besluit op 2 oktober. Wassenaar heeft de inwoner nog geen avond gegund.
Methode twee: knip het project in plakjes. Campus hier, corridor daar, vergunning per segment. Raad en burger stemmen over stukjes. Het geheel, water, energie, verkeer, stoffen, belastingvoordeel, datacentrum ja of nee, blijft buiten beeld. Bestuursafspraken uit 2018 met Leiden en Katwijk over De Woerd en Zijl geven Wassenaar volgens Le Pair meer zeggenschap dan het college laat zien. Informatieachterstand is geen ongeluk. Het is een bewust product.
Methode drie: schaf het moment af waarop de burger nog durft te komen. Op 7 juli verdween het inspreken in de raadszaal. Argument: de besluiten liggen dan al vast. Le Pair was die avond de laatste. De gemeente zegt: kom naar de commissie. De commissie Fysieke Leefomgeving gaat vaak niet door wegens “geen agendapunten”. Inspreken mag alleen over wat wél op de lijst staat. De lijst zwijgt over Lilly. Haar vergelijking is raak. Een huisarts die zegt dat botbreuken vandaag niet op de agenda staan, houdt geen spreekuur. Die houdt een loket dicht.
Wat Le Pair over Lilly zelf zegt, moet de raad laten toetsen, niet wegwuiven: geen “pillenfabriek” van 70.000 meter als de inzet groter is, chemie en gas, water- en energiebeslag, vracht over de grens van Katwijk heen. Gif en vrachtwagens kennen geen gemeentegrens. Katwijk gunt de burger anderhalve minuut. Wassenaar agendeert de discussie niet. Dan is “net buiten ons grondgebied” geen argument. Het is een alibi.
Participatie die alleen mag als het college het onderwerp heeft uitgekozen, is geen democratie. Het is een spreekuur zonder klachten. Herstel het inspreken in de raad. Laat commissies niet sneuvelen omdat het dossier ongemakkelijk is. Verschuif 2 oktober als de stukken pas 23 juli bij de raad lagen en bewoners nog niet konden reageren. Beleg vóór 1 oktober een echte bijeenkomst: hoe liep het sinds 2022, welke voors en tegens, welke infra betaalt wie, welke korting krijgt het bedrijf.
Als het besluit al vaststaat voordat de burger mag spreken, heet dat geen participatie maar het publiek een wassenneus verkopen. Wassenaar kan goede redenen hebben om Lilly te willen. Prima. Leg ze dan eerst aan het dorp voor en verdedig ze tegenover inwoners. Democratie kost soms vijf minuten extra. Wie zelfs die tijd wil besparen, bespaart niet op vergadertijd maar op zeggenschap.
Steun Realistische Reflecties
Wilt u dat Realistische Reflecties blijft groeien als onafhankelijk platform voor scherpe columns, analyses en geluiden die elders te weinig ruimte krijgen? Steun ons dan met een donatie. Iedere bijdrage, groot of klein, helpt ons om onafhankelijk te blijven, nieuwe schrijvers een podium te bieden en ons bereik verder uit te bouwen. Samen houden we het vrije en kritische geluid levend. Doneren kan via deze link.