De bijdrage van Jacob Rees-Mogg voor de Oxford Union – Door: Paul Cliteur
Bekijk de rede die de conservatieve politicus Jacob Rees-Mogg hield bij de Oxford Union over de vraag of het Westen terecht de islam argwanend tegemoet treedt.
Nee, daar is geen enkele reden voor, volgens Rees-Mogg.
Het is interessant om de rede van Rees-Mogg goed op ons te laten inwerken. Hij neemt immers een standpunt in dat intellectueel heel slecht onderbouwd is maar enorm invloedrijk. Zijn standpunt is in Nederland bijvoorbeeld ingenomen door de christendemocratie. Het standpunt dat Rees-Mogg vertolkt wordt in Nederland overigens niet alleen vertolkt door het CDA, maar ook door de ChristenUnie. En zelfs vindt men het bij een meerderheid van de kartelpartijen. Zijn standpunt is dus belangrijk en invloedrijk.
Wat is kenmerkend daarvoor? Dat is: het totaal niet islamkritisch. Men ziet de islam als een gewone godsdienst die zich vanzelf wel zal aanpassen aan de Britse cultuur en de Britse constitutie. Geen reden voor alarm.
Het soort redevoering dat Rees-Mogg hier naar voren brengt, is de reden waarom ik toch graag een onderscheid maak tussen enerzijds islam en anderzijds islamisme of jihadisme. Als je dat namelijk niet doet, krijg je mensen als Jacob Rees-Mogg die je met veel omhaal van woorden gaan onderwijzen over de mooie kanten van de islam (Ibn Khaldun). En ja, natuurlijk waren er ook wel sommige christenen die kwade doelen hebben nagestreefd, niet? Wie kan dat ontkennen? Hebben de christenen in 1204 niet gruwelijk huisgehouden in Constantinopel? In 1204 werd Constantinopel, de hoofdstad van het christelijke Byzantijnse Rijk, ingenomen en geplunderd door de kruisvaarders van de Vierde Kruistocht. Het opmerkelijke en schokkende was dat hier westerse christenen een overwegend christelijke stad aanvielen. Waarom zo bang zijn voor de islam?
Bang voor de sharia? Maar de sharia zal toch echt niet in Engeland worden ingevoerd, houdt Rees-Mogg vol. We hebben tenslotte onze mooie Britse constitutie. Die zal dat tegengaan. “Fear not”, zegt Rees-Mogg (7:41 minuten). “Have confidence, have faith”, zegt Rees-Mogg. Er is helemaal niets aan de hand met de islam. “There is no legality in this country of sharia law as law” (8:41). Onze Britse constitutie gaat ons daarvoor beschermen.
In de wereld van Rees-Mogg bestaat het Londonistan (2006) van Melanie Phillips niet. Londen is gewoon een gezellige stad met wat multiculturele invloed. Een verrijking dus. De Rape Gangs uit het The Rape Gang Inquiry Report (2026) van Rupert Lowe moeten ook sterk worden gerelativeerd. En waar die Fransen zo bang voor zijn met hun vrees voor de Frères musulmans et islamisme politique en France (2025) is ook volslagen onduidelijk.
Tommy Robinson wijst in een interventie bij het betoog van Rees-Mogg tijdens de bijeenkomst voor de Oxford Union op de sharia courts die in Engeland werkzaam zijn (9:07). Maar grote zorgen daarover maakt Rees-Mogg zich niet. Het zijn “tribunals” tenslotte en geen “compulsory law”.
Wat is dan het probleem met al die “islamitische landen”? Waarom is het daar zo slecht vertoeven? Waarom vluchten de mensen daar weg naar het christelijke Europa en niet omgekeerd? Dat is, volgens Rees-Mogg, omdat de meeste van die islamistische landen “have corrupt and bad governments” (11:16). Met de islam heeft dat echter helemaal niets te maken.
Rees-Mogg is naar mijn idee een volkomen dromer en een wegkijker. Hij onderhoudt ons over de islam in de 12e en 13e eeuw (Constantinopel) en hij ziet totaal voorbij aan de invloed die de islam tegenwoordig heeft in Europese samenlevingen. En dat is niet de islam uit de 12e en 13e eeuw. Wat zich tegenwoordig aandient als islam is een politieke islam, een islam die wordt aangestuurd door de Moslimbroederschap. En daar heb je een eigen woord voor. Of liever woorden (meervoud). Men spreekt van “politieke islam”, “radicale islam”, “islamisme” en “jihadisme”.
Het lijkt mij beter om die woorden te gebruiken en niet het woord “islam” zonder meer.
Als je dat niet doet en je blijft je voor je kritiek concentreren op de islam zonder meer, dan ben je kwetsbaar voor het verhaal van Rees-Mogg die je met Ibn Khaldun om de oren komt slaan. En die je komt vertellen dat Constantinopel helemaal niet zo goed werd bestuurd onder christelijke invloed.
Als je daarentegen vasthoudt aan de negatieve kanten van islamisme (niet helemaal identiek aan islam dus) of van jihadisme (niet helemaal identiek aan islam dus), zijn mensen als Rees-Mogg sprakeloos. Je dwingt dan mensen als Rees-Mogg te gaan vertellen dat ook islamisme en jihadisme maar een klein probleem zijn. En dat is manifest absurd. De cijfers van alle betrouwbare inlichtingendiensten over jihadistisch terrorisme spreken dat tegen.
Literatuur
Cliteur, Paul, Het monotheïstisch dilemma: of de theologie van het terrorisme (2010): https://boeken.cafe/boeken/9789029574174/het-monotheistisch-dilemma/
Cliteur, Paul, Islamism, Political Islam, and the Need for Critique (2022): https://sciendo.com/article/10.2478/perc-2021-0018
Cobley, Ben, “The plot for a British caliphate: the Muslim Brotherhood has infiltrated society”, Unherd, May 29, 2026: https://unherd.com/2026/05/the-plot-for-a-british-caliphate/
Frères musulmans et islamisme politique en France, République française, Ministère de l’intérieur, 25-05-2025: https://www.interieur.gouv.fr/actualites/dossiers-de-presse/publication-du-rapport-freres-musulmans-et-islamisme-politique-en-france
Phillips, Melanie, Londonistan: How Britain is Creating a Terror State Within, Gibson Square, London 2006.
Rape Gang Inquiry Report (2026): https://x.com/XFreeze/status/2066909082888663453?s=20
The Muslim Brotherhood’s Global Threat, hearing before the Subcommittee on National Security of the Committee on Oversight and Government Reform, House of Representatives, July 11, 2018: