De Wasstraat van de Verlichting
De Westerse cultuur is schatplichtig aan de Verlichting. Hoogleraar en politicus Pim
Fortuyn (1948-2002) beschouwt zich als een voorvechter van de kernwaarden van
de Verlichting: ratio, individu, vrijheid van meningsuiting, gelijkheid man vrouw,
scheiding kerk-staat. De Verlichting is het portaal naar vooruitgang: democratie,
afschaffing van de monarchie, einde aan de feodale samenleving van onderdrukking
en weg met heersende elite.
“De islam is niet door de wasstraat van de Verlichting gegaan” is een uitspraak
van Fortuyn. Juist omdat we de Verlichtingswaarden kwijtraken zijn we volgens hem
tot een “verweesde maatschappij”
verworden.
Verlichting, marxisme en fascisme
De Duitse econoom en filosoof Karl Marx grijpt gelijkheid aan, gaande naar
communisme. Verlichtingsfilosofen bedoelen echter gelijkwaardigheid. Het gevolg
was de mislukking van het communisme en de daaropvolgende massamoord in
Rusland.
Fascisme grijpt terug op feodaliteit met corporatisme zoals Mussolini doet.
Voorts grijpt het qua uiterlijk vertoon terug op de Romeinen. Fascisme staat frontaal
tegenover de Verlichting.
Na de Verlichting komt er een periode van afzetten tegen de waarden van de
Verlichting zoals de Romantiek, marxisme en fascisme en soms een opleving van het
christendom. Ze zijn contra de Verlichting, want collectivistisch.
Verlichting is progressief
De Verlichtingsdenkers staan op de schouders van hun voorgangers. Diverse
Verlichtingsfilosofen refereren aan Aristoteles en Plato, maar Verlichtingsdenkers
brengen hun filosofie als een samenhangend pakket van waarden, met een nadruk
op rationaliteit, individualiteit en politieke vrijheid. De Amerikaanse wetenschapper
Steven Pinker meent dat Verlichting zorgt voor wetenschap, vooruitgang en
humaniteit en bijgevolg voor een grote mate van mondiaal welzijn en welvaart.
De Verlichting wil de mens als zelfstandig en verantwoordelijk wezen vooruit
stuwen, het is progressief. Merkwaardigerwijze zijn de zogenaamde progressieven
niet enthousiast over de Verlichting want kapitalisme zorgt voor ongelijkheid.
Verlichting en Christendom
Nederland schaft de slavernij in 1873 af, dus ruim na de Verlichting en de Franse
Revolutie. In die tijd is het christendom beïnvloed door de Verlichting. Gedwongen
afscheid van de slavernij vindt plaats in mentale zin door het Christendom vanwege
drift naar het humanisme van de Verlichting. De Verlichting en de Franse Revolutie
betekent een klap voor het Christendom, maar de echte klap voor het christendom
komt na de Tweede Wereldoorlog.
Auteur van onder andere Links Verdriet (2025), De wereld volgens Ayn Rand (2025) en Opzoek naar een nieuwe Europese orde (2026)
