Brussel heeft weer een nieuwe manier gevonden om zijn financiële hek rond de Europese burger hoger te maken. Vanaf 11 januari 2027 worden banken van buiten de Europese Unie in beginsel gedwongen een vergunninghoudende vestiging binnen de EU te hebben wanneer zij bepaalde kernbankdiensten rechtstreeks aan klanten binnen de Unie willen aanbieden. Denk daarbij aan iets fundamenteels als het aannemen van deposito’s. Dit is geen complottheorie of toekomstmuziek. Het staat in CRD VI, Richtlijn (EU) 2024/1619.
Centraal staat het nieuwe artikel 21c. Daarmee wordt de rechtstreekse dienstverlening vanuit derde landen stevig ingeperkt. De European Banking Authority (EBA) omschrijft het zelf als een verbod op de directe levering van kernbankdiensten vanuit derde landen, zij het met verschillende uitzonderingen. En daar begint het interessante verhaal.
Want waar bemoeit Brussel zich nu eigenlijk mee? Niet alleen met banken die fysiek in Parijs, Amsterdam of Berlijn zitten. De Europese regelgever trekt zijn net verder uit en bepaalt onder welke voorwaarden een Amerikaanse, Zwitserse, Singaporese of andere niet-EU-bank rechtstreeks diensten mag leveren aan iemand die binnen de Europese Unie woont.
Niet je paspoort, maar waar je woont
Een belangrijk detail is dat het hierbij niet simpelweg draait om je nationaliteit. Bepalend is of de klant in de Europese Unie is gevestigd of zich daar bevindt. Dat verschil is essentieel.
Een Nederlander die daadwerkelijk buiten de Europese Unie woont, bevindt zich daardoor niet automatisch in dezelfde juridische positie als een Nederlander die in Rotterdam woont. Andersom kan iemand zonder EU-paspoort die binnen de Unie woont juist wél met het nieuwe regime te maken krijgen. Brussel kijkt dus niet in de eerste plaats naar het paspoort in je lade, maar naar waar jij je bevindt.
Buitenlandse bankrekening niet verboden
We moeten hierbij wel precies blijven. De EU verbiedt burgers vanaf 2027 niet simpelweg om een bankrekening buiten de Europese Unie te hebben. Er bestaan belangrijke uitzonderingen.
De bekendste is reverse solicitation. Wanneer een klant volledig op eigen initiatief een bank buiten de Europese Unie benadert, kan die bank onder voorwaarden diensten leveren zonder daarvoor eerst een vestiging in de EU te openen.
Ook voor bepaalde interbancaire en intragroepstransacties bestaan uitzonderingen en er is een uitzondering voor bepaalde diensten die onder MiFID vallen. Dat maakt de werkelijkheid genuanceerder dan de slogan: Brussel verbiedt buitenlandse bankrekeningen.
Maar laten we niet doorslaan naar de andere kant. Dat er uitzonderingen bestaan, verandert niets aan de fundamentele ontwikkeling: de Europese Unie trekt de rechtstreekse bancaire dienstverlening vanuit derde landen verder haar eigen regelgevingsmachine in. De EBA werkt inmiddels volop aan het nieuwe toezichtskader. In juli 2026 publiceerde zij zelfs definitieve richtsnoeren voor de vergunningverlening aan filialen van banken uit derde landen. De machine draait dus al.
Waarom moet Brussel dit bepalen?
Daar ligt de politieke vraag.
Als men als volwassen Nederlander zijn spaargeld bij een bank buiten de Europese Unie wil onderbrengen, waarom moet Brussel dan bepalen onder welke voorwaarden die bank hen rechtstreeks als klant mag bedienen?
Natuurlijk zal de Europese Commissie wijzen op financiële stabiliteit, consumentenbescherming en toezicht. Dat klinkt allemaal prachtig. Iedere nieuwe laag regelgeving wordt in Brussel verpakt in woorden waar niemand tegen kan zijn.
Veiligheid.
Stabiliteit.
Bescherming.
Harmonisatie.
Maar onder die keurige bestuurlijke verpakking zit telkens hetzelfde mechanisme: meer regels, meer toezicht en minder ruimte om buiten het Europese systeem te opereren. Dat zou liberalen juist zorgen moeten baren.
Een vrije samenleving draait namelijk niet alleen om de vrijheid om te zeggen wat je wilt of te stemmen op wie je wilt. Economische vrijheid hoort daar net zo goed bij. De mogelijkheid om zelf te bepalen waar je je geld onderbrengt, met wie je zaken doet en welke financiële dienstverlener je vertrouwt, behoort daar wat mij betreft gewoon toe.
Van bankenunie naar financiële vesting
De ontwikkeling staat bovendien niet op zichzelf. We hebben inmiddels een Europese bankenunie, steeds verdergaande antiwitwasregels, uitgebreide rapportageverplichtingen, sanctieregimes en een Europese antiwitwasautoriteit. Daarnaast werkt de Europese Centrale Bank aan de digitale euro.
En nu wordt ook het speelveld voor banken van buiten de Unie verder afgebakend. Ieder afzonderlijk onderdeel kan worden verdedigd met een keurige beleidsnota van driehonderd pagina’s. Maar wie een paar passen achteruit zet, ziet een veel groter patroon ontstaan.
Brussel bouwt langzaam een financiële vesting. Binnen die vesting worden transacties, banken en financiële instellingen steeds verder onder één Europees regelgevend dak gebracht. Buiten de muren zaken doen blijft mogelijk, maar er verschijnen steeds meer poortwachters bij de uitgang. Dat vindt Realistische Reflecties geen geruststellende ontwikkeling.
Geen Sovjet-Unie, wel dezelfde bestuurlijke reflex
We horen de tegenwerping al: daar komt weer iemand die de Europese Unie met de Sovjet-Unie vergelijkt. Nee, de Europese Unie is niet de Sovjet-Unie. Nederland is een democratische rechtsstaat, bezit wordt niet collectief afgeschaft en niemand hoeft bij Checkpoint Charlie zijn paspoort te laten zien om naar België te rijden.
Maar dat betekent niet dat we geen bestuurlijke reflexen mogen vergelijken. Het Sovjetsysteem leed uiteindelijk mede onder een verstikkende overtuiging dat steeds meer vanuit het centrum gepland, gestuurd en gecontroleerd moest worden. De Europese Unie is van een totaal andere orde, maar ook Brussel heeft een bijna onweerstaanbare neiging ontwikkeld om ieder grensoverschrijdend probleem met méér centrale regels te beantwoorden.
Daar zit ons bezwaar. Niet iedere economische relatie heeft een Brusselse regelgever nodig. Niet iedere financiële keuze van een burger hoeft onderdeel te worden van een Europees beleidsproject. En niet iedere buitenlandse bank die een Europese klant bedient, hoeft automatisch als probleem te worden behandeld.
Vluchten naar Paraguay is niet nodig
Op internet duikt inmiddels het advies op om dan maar een fiscale woonplaats in Paraguay, Uruguay of Panama te regelen. Dat gaat ons te snel. Wie uitsluitend vanwege artikel 21c zijn koffers pakt en naar Zuid-Amerika verhuist, reageert wel erg drastisch. Bovendien spelen bij fiscale woonplaats, emigratie en bankzaken veel meer juridische en fiscale factoren dan deze ene Europese richtlijn.
Maar de populariteit van zulke oplossingen zegt wél iets. Kennelijk zijn er Europeanen die zich inmiddels serieus afvragen hoeveel financiële autonomie zij binnen de Europese Unie op lange termijn nog behouden. Brussel zou zich daar eens druk over moeten maken.
Het slot wordt weer een tandje aangedraaid
CRD VI betekent dus niet dat op 11 januari 2027 plotseling iedere buitenlandse bankrekening van een Nederlander wordt geblokkeerd. Wie dat beweert, maakt het verhaal groter dan het juridisch is. Maar het tegenovergestelde wegwuiven is net zo naïef.
De EU legt banken buiten haar grondgebied nieuwe beperkingen op wanneer zij kernbankdiensten rechtstreeks binnen de Unie willen aanbieden. Er komt een uitgebreid regime voor filialen van banken uit derde landen, compleet met vergunningen, kapitaaleisen, liquiditeitseisen, rapportages en Europees geharmoniseerd toezicht.
Dat is de werkelijkheid. En daarom stelt Realistische Reflecties een veel fundamentelere vraag: Waarom moet een volwassen Europese burger steeds opnieuw uitleggen waarom hij buiten het Brusselse financiële ecosysteem zaken wil doen?
Vrijheid betekent ook dat je keuzes mag maken die Brussel niet voor je heeft voorgekookt. Vandaag gaat het over buitenlandse banken. Morgen komt ongetwijfeld het volgende dossier waarop Europese harmonisatie absoluut “noodzakelijk” wordt genoemd. Zo werkt de Brusselse machine. Niet met één enorme klap, maar klik voor klik. En iedere keer gaat het financiële slot op de Europese deur weer een tandje strakker.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.