Femke Halsema hoorde een Joodse studente over antisemitisme in Amsterdam. Wat volgde was geen heldere veroordeling. Wat volgde was de reflex die deze stad al drie jaar platlegt: Joden worden verantwoordelijk gehouden voor „wat er in Israël en Gaza gebeurt”, en hun positie lijkt volgens de burgemeester op die van moslims na 11 september 2001 schrijft NIW.
Niemand op rechts kijkt hiervan op. Het blijft een gotspe.
Dader en slachtoffer op één hoop
De vergelijking is niet „ongelukkig geformuleerd”. De vergelijking is moreel bankroet. Op 11 september 2001 vlogen terroristen van Al-Qaida passagiersvliegtuigen in het World Trade Center en het Pentagon. Doel: zoveel mogelijk burgers vermoorden. Wat Joden in Amsterdam nu overkomt, is geen collectieve schuld voor die aanslagen. Het is het omgekeerde: Joodse studenten, gezinnen en voorbijgangers die moeten opdraaien voor een oorlog die Hamas begon met de pogrom op 7 oktober.
De oorlog in Gaza is een reactie op genocidaal geweld. Israël vocht terug tegen Hamas. Wie dat platslaat tot „wat er in Israël en Gaza gebeurt”, wist de volgorde uit. Eerst de slachtpartij. Dan de oorlog. Halsema legt die volgorde niet uit. Dat is geen toeval. Zonder volgorde blijft alleen sfeer over. En sfeer is haar specialiteit.
Na 9/11 was er wantrouwen, ongemak en soms lelijke generalisatie. Dat is niet hetzelfde als de permanente, openlijke Jodenhaat die Amsterdam sinds oktober 2023 kent: jacht, intimidatie, synagogen onder beveiliging, studenten die hun ster verbergen, en een bestuur dat bij elk incident meteen een tweede slachtoffer zoekt.
„Zacht voor elkaar” is hier geen deugd
Halsema vindt dat „we zacht tegen elkaar moeten zijn”. In haar mond betekent zachtheid zelden: noem antisemitisme bij de naam en stop het. Het betekent: veroordeel Jodenhaat nooit zonder meteen moslimhaat, racisme en „alle vormen van discriminatie” in dezelfde adem te zeggen.
Dat is geen evenwichtigheid. Dat is een weigeringsmechanisme. Zodra Joden als Joden worden aangevallen, moet de burgemeester van Mokum eerst een parallel vinden. Moslims na 9/11. Marokkanen die „onveiliger” zouden leven. De hele argumentenkast gaat open, behalve voor die ene simpele waarheid: Joden in Amsterdam zijn Hamas niet, vertegenwoordigen het Israëlische leger niet en zijn geen wisselgeld in een conflict duizenden kilometers verderop.
Zum Kotzen is het framen van moslims als „de nieuwe Joden”. Niet omdat moslims geen recht hebben op bescherming tegen haat. Omdat die framing Joden hun geschiedenis, hun huidige angst en hun slachtofferschap afpakt en weggeeft aan een analogie die politiek beter uitkomt.
Een Joodse studente vertelt wat haar overkomt. De burgemeester antwoordt met context. Context is hier het woord dat gebruikt wordt wanneer verantwoordelijkheid te scherp voelt.
Dit is geen verspreking. Dit is beleidstaal
Halsema bestuurde de stad waarin Joden na 7 oktober leerden dat keffiyehs, leuzen en „globalize the intifada” tot de straatbeleving horen, terwijl een keppel ineens een risicoanalyse vereist. Ze waarschuwde vaker voor spanningen, voor polarisatie, voor „beide kanten”. Wat ze zelden hardop zegt zonder bijzin: de ene kant wordt hier systematisch verantwoordelijk gehouden voor een oorlog duizenden kilometers verderop.
Dat is precies wat ze tegen die studente deed. Joden in Amsterdam zouden moeten begrijpen dat hun onveiligheid voortkomt uit Israël. Alsof een student in de collegezaal een regeringswoordvoerder is. Alsof een kind met een davidsster om de hals een tankbestuurder is.
Rechts ziet dit patroon al jaren. Links noemt het compassie. Het is iets anders: morele luiheid met een microfoon.
Wie zacht wil zijn voor Amsterdammers, begint niet met Joden gelijkstellen aan de nasleep van 9/11. Die begint met het allersimpelste onderscheid dat een burgemeester moet kunnen maken.
Daderschap is geen identiteit. Slachtofferschap is geen PR-probleem. En 7 oktober is geen 11 september in spiegelbeeld.
Steun Realistische Reflecties
Wilt u dat Realistische Reflecties blijft groeien als onafhankelijk platform voor scherpe columns, analyses en geluiden die elders te weinig ruimte krijgen? Steun ons dan met een donatie. Iedere bijdrage, groot of klein, helpt ons om onafhankelijk te blijven, nieuwe schrijvers een podium te bieden en ons bereik verder uit te bouwen. Samen houden we het vrije en kritische geluid levend. Doneren kan via deze link.