Het is weer zover. Campagnes, morele druk en het vertrouwde schuldgevoel. Zorgmedewerkers die de gratis griepprik laten liggen, worden neergezet als nalatig. Alsof zij de reden zijn dat kwetsbare patiënten in het ziekenhuis belanden of overlijden. Jouw lichaam, jouw keuze. Dat principe gold blijkbaar alleen voor de coronajaren als het de overheid uitkwam. Nu niet meer.
Het RIVM houdt het erop dat tussen de 13 en 28 procent van alle zorgmedewerkers de griepprik haalt. In verpleeghuizen zou dat nog lager liggen: 10 tot 15 procent. In ziekenhuizen rond een kwart. Ondanks jarenlange campagnes blijft de opkomst laag. Peilingen van beroepsverenigingen tonen dat de intentie ook dit seizoen beperkt is. Het leed is reëel, griep treft kwetsbaren hard, maar de oplossing die wordt opgedrongen is morele chantage.
Oud-neuroloog Jan Bonte vatte het scherp samen: een hele beroepsgroep geeft oorverdovend zwijgend haar keiharde oordeel over het vaccinatiebeleid tijdens de coronacrisis. Dit is een stilzwijgende maar snoeiharde afrekening. De meest uitgesproken anti-vaxxers hebben dit in vijftig jaar niet voor elkaar gekregen. Chapeau voor overheid, instanties en “experts”. Zij kregen het wél voor elkaar.
Diezelfde overheid en experts die tijdens corona vertrouwen eisten en ongevaccineerden wegzetten als gevaarlijk, vragen zich nu hardop af waarom de animo zo laag is. Ze zullen vast net zo diep graven naar de oorzaak van deze afrekening als naar die van andere ongemakkelijke ontwikkelingen. Tot het naadje. Tot het moment waarop het verhaal niet meer past.
Trust the science – of alleen als het uitkomt?
Een Cleveland Clinic-studie onder ruim 53.000 zorgmedewerkers liet zien dat gevaccineerden in het seizoen 2024-2025 een significant hoger risico op griep hadden dan ongevaccineerden. De berekende vaccineffectiviteit kwam uit op ongeveer –27 procent. De onderzoekers konden geen beschermend effect aantonen en zagen juist een verhoogd risico wanneer de griepactiviteit hoog was.
De reactie van de instelling en de factcheckers was voorspelbaar: het is een preprint, er zijn beperkingen (gezonde populatie, mogelijke testersbias, één seizoen), en het betekent niet dat het vaccin “griep veroorzaakt”. Prima. Maar het past wel in een patroon. “Trust the science” was het toch? Of alleen wanneer de uitkomst het gewenste narratief ondersteunt? Wanneer de cijfers de andere kant op wijzen, volgen de nuances, de caveats en de waarschuwing dat het “niet mag worden gebruikt om beleid te sturen”.
Zorgmedewerkers zien dit. Zij zagen ook de coronajaren, de beloften, de bijwerkingen die eerst werden gebagatelliseerd en later erkend, en de sociale druk. Veel van hen hebben er genoeg van. Ze willen niet elk jaar een prik waarvan de effectiviteit jaarlijks wisselt, soms minimaal is en soms, zoals deze studie laat zien, de verkeerde kant op lijkt te wijzen. Ze willen hun gezonde lichaam niet jaarlijks blootstellen aan iets waarvan de meerwaarde voor henzelf beperkt is, terwijl de morele rekening wel bij hen wordt neergelegd.
Het leed is echt. De schuld niet.
Griep is geen onzin. Kwetsbare patiënten kunnen eraan overlijden. Handhygiëne, isolatieprotocollen, goed ziekteverzuimbeleid en bescherming van de meest kwetsbaren werken. Het idee dat een beroepsgroep collectief schuldig is omdat een meerderheid een jaarlijkse prik weigert, is dat niet. Zeker niet na de ervaringen van de afgelopen jaren.
De lage opkomst is geen gebrek aan kennis of “desinformatie”. Het is een oordeel. Een stil, hard oordeel van mensen die dagelijks in de zorg staan en de beloftes, de druk en de resultaten van dichtbij hebben meegemaakt. Jouw lichaam, jouw keuze. Dat geldt ook voor verpleegkundigen, verzorgenden en artsen. Zolang de overheid en de “experts” dat niet respecteren en in plaats daarvan met schuldcampagnes blijven komen, blijft de afrekening doorgaan. En terecht.
Mis geen enkel belangrijk verhaal meer!
De media vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Daarom brengt Realistische Reflecties dagelijks scherpe analyses, achtergronden en opinies die je niet snel ergens anders leest.
Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief en ontvang de belangrijkste artikelen, exclusieve columns en opvallende nieuwsverhalen rechtstreeks in je mailbox.
Zo blijf je altijd op de hoogte van wat er écht speelt.