Nederland is een hoogbelast land met een dikke verzorgingsstaat. Dat kan alleen als burgers het gevoel hebben dat de rekening klopt. Wie kan werken, draagt bij. Wie écht hulp nodig heeft, krijgt die. De overheid gaat zorgvuldig om met het geld dat ze verplicht afpakt.
Dat is het sociale contract. Precies daar kraakt het.
Eerst het systeem laten vastlopen. Dan de burger laten betalen
De IND betaalde in 2024 36,8 miljoen euro aan dwangsommen. In 2025 was dat 79 miljoen. In alleen het eerste halfjaar van 2026 staat de teller al op ongeveer 99 miljoen. Negen asielzoekers kregen meer dan een ton. Zesenveertig kregen meer dan 80.000 euro. Compensatie omdat de staat te lang deed over hun aanvraag.
De IND zegt zelf: die procedures versnellen niets. Ze kosten capaciteit. De minister noemt de oplopende kosten onwenselijk. Het jaarplan reserveerde 50 miljoen en hield al rekening met meer.
Dit is geen pech. Dit is een overheid die een machine bouwt die niet draait, en daarna de belastingbetaler de boete laat voldoen voor haar eigen onvermogen. Begin 2026 wachtten ruim 51.000 mensen op een asielbesluit. De gemiddelde wachttijd in de algemene procedure: 67 weken. Wettelijk hoort het in zes maanden. De IND loopt al jaren tegen de muur. En toch blijft de instroom het systeem voeden alsof capaciteit een mening is.
Dit begint op uitbuiting te lijken
De Nederlander die om zes uur opstaat, belasting betaalt, geen huis kan vinden en de huisarts niet bereikt, is niet asociaal als hij vraagt: waar gaat mijn geld heen? Hij ziet woningen onder druk. Zorg onder druk. Scholen onder druk. En dan nog eens bijna honderd miljoen in een halfjaar omdat Den Haag de termijnen niet haalt. Dat is geen abstract “asieldossier”. Dat is zijn loonstrook.
Niet iedere asielzoeker “doet niks”. Die generalisatie is lui. Asielzoekers hebben recht op een tijdige beslissing. De dwangsom bestaat omdat de staat de wet overtreedt. Dat onderscheid telt.
Maar voor het contract is de uitkomst nog wreder. Dezelfde overheid die de poort niet bewaakt, de procedure niet aankan en de opvang niet op orde heeft, schrijft daarna cheques uit met jouw geld. Eerst falen. Dan belonen. Dan preken over solidariteit.
Solidariteit is geen bodemloze put. Zij berust op wederkerigheid. Wie steeds meer mensen toegang geeft tot collectieve voorzieningen zonder dat de bijdragekant meegroeit, rooft het draagvlak onder de mensen die wél betalen.
Het contract verdwijnt niet met een knal. Het rafelt
Eerst irritatie. Dan wantrouwen. Dan weigert de middenklasse nóg hogere lasten, nóg meer overdrachten, nóg een morele les vanaf het podium. Of elke perceptie op ieder dossier honderd procent zuiver is, doet er op een gegeven moment niet meer toe. Als voldoende burgers geloven dat dezelfde groep betaalt en een groeiende groep ontvangt, is de legitimiteit weg. Dan is de verzorgingsstaat geen trots meer. Dan is het een automatisch incasso zonder uitleg.
Migratie is daarom geen discussie over gevoel alleen. Het is een discussie over houdbaarheid. Wie ruime voorzieningen wil houden, moet durven zeggen wie betaalt, wie erin mag en wat daartegenover staat. Grenzen. Tempo. Terugkeer. Arbeid. Geen oneindige wachtkamer op kosten van de werkende.
De Nederlander is solidair. Hij is niet gek. Solidariteit houdt op waar wederkerigheid verdwijnt en de overheid haar eigen zaakjes niet op orde heeft. Wie de verzorgingsstaat wil redden, moet ophouden te doen alsof 99 miljoen dwangsommen in een halfjaar een administratief detail zijn.
Dat is het geluid van een contract dat scheurt. De Nederlander hoort het allang. Den Haag nog niet.
Steun Realistische Reflecties
Wilt u dat Realistische Reflecties blijft groeien als onafhankelijk platform voor scherpe columns, analyses en geluiden die elders te weinig ruimte krijgen? Steun ons dan met een donatie. Iedere bijdrage, groot of klein, helpt ons om onafhankelijk te blijven, nieuwe schrijvers een podium te bieden en ons bereik verder uit te bouwen. Samen houden we het vrije en kritische geluid levend. Doneren kan via deze link