Prof. Kees de Lange, fysicus, VU en UvA, ex-politicus, schreef voor mijn boek Kafkaistan een geweldig Voorwoord. Ik geef hieronder een samenvatting ervan. Het is de moeite waard er kennis te nemen van zijn visie op activisme in de wetenschap en door de KNAW gepropageerd. Wat gaat de nieuwe voorzitter KNAW prof Peter-Paul Verbeek hierover naar voren brengen als hij op 1 september geïnstalleerd wordt?
Kees de Lange: We leven in vreemde tijden, en als professioneel natuurkundige bezie ik de richting waarin we ons collectief bewegen met verbijstering en zorg. De teloorgang van de natuurwetenschap heeft daar veel mee te maken. Laten we kort analyseren wat deze wetenschappen de mensheid gebracht hebben. Natuurkunde bestaat pas ongeveer 400 jaar, en gewoonlijk wordt Galileo Galilei (1564-1642) als grondlegger van de moderne natuurkunde beschouwd. In deze korte periode heeft de mensheid hierdoor ongekende veranderingen ondergaan. De resulterende Verlichting betekende om te beginnen een afscheid van de duistere Middeleeuwen. Door de wetenschappelijk-technologische spiraal die in gang werd gezet, verbeterden de levensomstandigheden en de technologische mogelijkheden in hoog tempo. De gemiddelde leeftijd steeg, de gezondheidstoestand verbeterde, en de economische welvaart nam, mede door een steeds betere energievoorziening, snel toe. Niet alleen de natuurkunde en aanverwante wetenschappen begonnen aan een bloeiperiode, de creativiteit en het probleemoplossend vermogen dat met wetenschap gepaard gaat, leidden tot een heel nieuwe vorm van samenleving. Een strikt collectivistische hiërarchische cultuur gedomineerd door religie werd geleidelijk vervangen door een maatschappij waarbij individuele kwaliteit en creativiteit voorop stonden.
De academische vrijheid en de vrijheid van meningsuiting zouden in het geding zijn. De voorbeelden van bedreiging die zij noemt zijn inderdaad ernstig en uiteraard onaanvaardbaar. Waar zij echter met groot gemak aan voorbijgaat, is het sterk toegenomen activisme aan universiteiten dat daar vrij baan krijgt, zelfs van Colleges van Bestuur die beter zouden moeten weten. Eenzijdig links wordt verheven tot norm, en die norm zal andersdenkenden met alle middelen door de strot geduwd worden. Natuurkundigen die de euvele moed hebben zelfs maar kritische vragen te stellen over de beweringen van de klimaatreligie worden achter hun rug zwart gemaakt, hun voordrachten worden onmogelijk gemaakt, en er is geen gebrek aan persoonlijke verdachtmakingen van de ergste soort. Een academische carrière kun je wel vergeten. Is het een wonder dat het de gepensioneerde fysici zijn, en in veel gevallen mensen die jaren lang de toon van de natuurkunde in Nederland op het hoogste internationale niveau gezet hebben, die zich kritisch opstellen? Dat zijn de problemen waar deze samenleving voor staat. Alfa’s beseffen kennelijk niet, wat iedere bèta haarscherp ziet, namelijk dat een verstrengeling van politiek activisme en wetenschap het einde van de wetenschap (de –kundes) betekent.
Frits Bosch
Auteur van onder andere Links Verdriet (2025), De wereld volgens Ayn Rand (2025) en Opzoek naar een nieuwe Europese orde (2026)
