Related Posts
Terwijl de Nederlandse overheid en gemeenten nog steeds doen alsof we in de jaren vijftig leven, waarschuwt ABN Amro voor een harde realiteit. Er komen de komende decennia structureel te veel eengezinswoningen vrij voor te weinig gezinnen. De mismatch is nu al dramatisch en wordt alleen maar groter. Dit is geen pessimistisch gemopper, dit is simpele demografie.
Volgens het rapport van ABN Amro is het aantal eengezinswoningen in Nederland tweemaal zo groot als het aantal gezinnen waarvoor ze bedoeld zijn. En die onbalans neemt de komende decennia verder toe. Gemeenten blijven desondanks vrolijk doorbouwen op het oude recept: rijtjeshuizen, hoekwoningen, twee-onder-een-kap en vrijstaande woningen. De komende jaren komen er al zo’n 270.000 gezinswoningen bij, en dat kunnen er nog meer worden omdat lang niet alle bouwplannen volledig ingevuld zijn.
De vergrijzingsgolf komt eraan
De echte klap komt pas echt na 2030-2040. Sectoranalist bouw en vastgoed Jorke Kooijenga van ABN Amro zegt het helder: “We zitten nu in een vergrijzingsgolf maar over veertig jaar is de babyboomgeneratie niet meer bij ons en zullen er heel veel van dit soort eengezinswoningen op de markt komen.” Tot 2050 komen naar schatting nog eens 900.000 eengezinswoningen vrij.
Van de 65- tot 74-jarigen woont nu al 70 procent in een eengezinswoning. Deze generatie heeft vaak geen behoefte meer aan een grote tuin en vier slaapkamers, maar de doorstroming naar kleinere woningen of appartementen verloopt traag. Ondertussen groeit het aantal traditionele gezinnen (volwassenen met minstens één kind) nauwelijks. In krimpgebieden wordt dit probleem acuut: minder mensen, meer lege huizen, dalende prijzen.
Nederland telt 5,2 miljoen eengezinswoningen dat is ongeveer twee derde van de totale woningvoorraad. Maar slechts één derde van alle huishoudens bestaat uit het type gezin waar deze woningen traditioneel voor bedoeld zijn. De rest bestaat uit eenpersoonshuishoudens, stellen zonder kinderen, senioren en andere configuraties die vaak beter passen bij appartementen, kleinere woningen of flexibele concepten.
Realiteit versus beleid
Dit is een klassiek voorbeeld van beleid dat decennia achter de feiten aanloopt. Terwijl demografen al jaren waarschuwen voor vergrijzing, ontgroening en de explosieve groei van eenpersoonshuishoudens, blijven veel gemeenten en projectontwikkelaars doen alsof de ideale Nederlander nog steeds bestaat uit twee ouders en 2,2 kinderen in een eengezinswoning met voortuin.
De gevolgen zijn voorspelbaar: in sommige regio’s zal leegstand ontstaan, gevolgd door waardedaling. Dat raakt niet alleen huiseigenaren, maar ook de banken die de hypotheken verstrekt hebben en de gemeenten die rekenen op hoge WOZ-opbrengsten. Wie nu nog volop bouwt op eengezinswoningen in gebieden met krimp of stagnerende gezinsgroei, bouwt letterlijk problemen voor de toekomst.
Tijd voor realistisch reflecteren
Dit vraagt niet om paniek, maar om realisme. We hebben geen tekort aan woningen in het algemeen, we hebben een mismatch tussen wat er gebouwd wordt en hoe Nederland er demografisch over twintig, dertig en veertig jaar uitziet. Meer focus op betaalbare appartementen, levensloopbestendige woningen, flexibele concepten en betere doorstroming is onvermijdelijk.
De demografische tijdbom tikt. ABN Amro heeft hem weer eens zichtbaar gemaakt. De vraag is of Den Haag en de gemeenten nu eindelijk gaan luisteren, of dat we over tien jaar staan te klagen over de “onverwachte” leegstand in voormalige gezinswijken.
Realisme is geen luxe, het is de enige manier om dure beleidsfouten te voorkomen.
